7. sınıf türkçe 2. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 3

🎓 7. sınıf türkçe 2. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 3 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu, 7. sınıf Türkçe 2. dönem 2. yazılı sınavınızda karşılaşabileceğiniz temel konuları kapsar. Sınavınızda özellikle fiilimsiler, cümlenin ögeleri ve anlatım bozuklukları gibi dil bilgisi konularına odaklanmanız beklenmektedir. Hazırsanız başlayalım! 🚀

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek onları cümle içinde isim, sıfat veya zarf göreviyle kullanan sözcüklerdir. Aslında bir fiil gibi görünseler de, fiilin tüm özelliklerini taşımazlar (şahıs ve kip eki almazlar).

• İsim-fiiller (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır. Fiile "ne?" sorusu sorularak bulunabilir.
• Örnek: "Kitap okumak en sevdiğim şeydir." ("okumak" isim-fiil)
• Sıfat-fiiller (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek yapılır. Kendilerinden sonra gelen ismi niteleyebilirler veya isimleşebilirler.
• Örnek: "Koşan çocuk yere düştü." ("koşan" sıfat-fiil)
• Zarf-fiiller (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e (veya -a...a), -casına, -maksızın" gibi ekler getirilerek yapılır. Cümlede durum veya zaman bildirirler.
• Örnek: "Gülerek yanıma geldi." ("gülerek" zarf-fiil)

⚠️ Dikkat: İsim-fiil eki "-ma" ile olumsuzluk eki "-ma"yı karıştırmayın. Ayrıca, bazı fiilimsiler zamanla kalıcı isim haline gelebilir (dondurma, çakmak, dolma gibi). Bu sözcükler artık fiilimsi sayılmaz.

📌 Cümlenin Ögeleri

Cümle, bir yargı bildiren kelime veya kelime grubudur. Cümlenin ögeleri, bu yargıyı oluşturan temel parçalardır. Ögeleri doğru bulmak için öncelikle yüklemi belirlemeli, sonra sırasıyla diğer ögeleri bulmalıyız.

• Yüklem: Cümledeki işi, oluşu, hareketi veya durumu bildiren temel ögedir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur. (Ne yapıldı? Ne oldu?)
• Özne: Yüklemdeki işi yapan veya yargının bildirildiği varlıktır. "Kim?" veya "Ne?" sorularıyla bulunur.
• Gerçek Özne: İşi açıkça yapan. (Örnek: "Çocuk top oynuyor.")
• Gizli Özne: Cümlede yazılı olmayan, yüklemin şahıs ekinden anlaşılan. (Örnek: "Eve gittik." - Kim? Biz)
• Sözde Özne: Edilgen çatılı fiillerde, işi yapanın belli olmadığı durumlarda işten etkilenen. (Örnek: "Kapı açıldı.")
• Nesne: Yüklemdeki işten etkilenen ögedir.
• Belirtili Nesne: "Neyi?", "Kimi?" sorularıyla bulunur. İsmin "-i" hal ekini alır. (Örnek: "Kitabı okudum.")
• Belirtisiz Nesne: "Ne?" sorusuyla bulunur ve ismin yalın halinde olur. (Örnek: "Kitap okudum.")
• Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemi yer veya yön açısından tamamlar. "-e, -de, -den" eklerini alır. "Kime?, Kimde?, Kimden?, Neye?, Neyde?, Neyden?, Nereye?, Nerede?, Nereden?" sorularıyla bulunur.
• Örnek: "Okuldan eve geldim."
• Zarf Tümleci: Yüklemi zaman, durum, miktar, sebep, amaç, araç, yer-yön bakımından tamamlar. "Nasıl?, Ne zaman?, Ne kadar?, Niçin?, Neden?, Ne ile?, Kim ile?" sorularıyla bulunur.
• Örnek: "Hızlıca koştu." (Durum) "Yarın piknik yapacağız." (Zaman)

💡 İpucu: Cümlenin ögelerini bulurken sıralama çok önemlidir: Önce Yüklem, sonra Özne, sonra Nesne, en son tümleçler bulunmalıdır. Unutmayın, tamlamalar ve deyimler asla bölünmez!

📌 Anlatım Bozuklukları

Anlatım bozuklukları, bir cümlenin anlamının açık, anlaşılır ve doğru bir şekilde ifade edilmesini engelleyen hatalardır. İki ana başlık altında incelenir:

• Anlamsal (Anlama Dayalı) Bozukluklar:
• Gereksiz Sözcük Kullanımı: Cümleden çıkarıldığında anlamda bir daralma veya bozulma olmayan kelimeler. (Örnek: "Gizli sırlarımı kimseye söylemem." - "Sır" zaten gizlidir, "gizli" gereksiz.)
• Anlamca Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanılması: Cümlede birbiriyle zıt anlamlı kelimelerin bulunması. (Örnek: "Tamı tamına yaklaşık beş yıl oldu." - "Tamı tamına" ve "yaklaşık" çelişir.)
• Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması: Kelimenin cümledeki anlamına uygun olmaması. (Örnek: "Çok çekimser bir öğrenciydi." - "Çekingen" olmalıydı.)
• Deyim ve Atasözü Yanlışları: Deyimlerin veya atasözlerinin yanlış anlamda veya yanlış kelimelerle kullanılması. (Örnek: "Göz kulak olmak yerine burun kıvırdı.")
• Yapısal (Dil Bilgisine Dayalı) Bozukluklar:
• Özne-Yüklem Uyumsuzluğu: Özne ile yüklemin kişi, sayı veya çatı bakımından uyumsuz olması. (Örnek: "Annem ve ben sinemaya gitti." - "Gittik" olmalı.)
• Ek Eylem Eksikliği: Özellikle sıralı ve bağlı cümlelerde ek eylemin ortak kullanılmasından kaynaklanan bozukluklar. (Örnek: "O çok çalışkan, ben ise tembeldi." - "tembeldim" olmalı.)
• Tamlama Yanlışları: İsim veya sıfat tamlamalarının yanlış kurulması. (Örnek: "Devlet ve özel kuruluşlar." - "Devlet kuruluşları ve özel kuruluşlar" olmalı.)
• Çatı Uyumsuzluğu: Bir cümlede birden fazla yüklem varsa, bu yüklemlerin çatı bakımından uyumlu olmaması. (Örnek: "Eve gelince yemekler hazırlandı ve yendi." - "hazırladı" veya "yenildi" olmalı.)

📝 İpucu: Anlatım bozukluklarını bulmak için cümleyi dikkatlice okuyun ve anlamını sorgulayın. Cümleden bir kelimeyi çıkardığınızda anlam bozulmuyorsa o kelime gereksizdir.

📌 Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri

Türkçeyi doğru ve etkili kullanabilmek için yazım kuralları ve noktalama işaretleri büyük önem taşır.

• Büyük Harflerin Kullanımı: Cümle başları, özel isimler (kişi, yer, millet, dil, din, gezegen adları), unvanlar, kurum adları, belirli tarih ve gün adları, kitap/dergi/eser adları büyük harfle başlar.
• Sayıların Yazımı: Sayılar genellikle yazıyla yazılır (iki, beş yüz), ancak para, ölçü, istatistik verilerde rakamla yazılabilir. Sıra sayıları "-inci" ekiyle veya nokta ile belirtilir (7. veya yedinci).
• Birleşik ve Ayrı Yazılan Kelimeler: Kelimelerin birleşik mi ayrı mı yazılacağı konusunda TDK Yazım Kılavuzu esastır. Özellikle birleşen kelimelerden biri veya ikisi anlamını yitirmişse birleşik yazılır (hanımeli). Somut bir yer bildirmeyen "alt, üst, üzeri" kelimeleri birleşik yazılır (ayaküstü).
• Noktalama İşaretleri:
• Nokta (.): Cümle sonuna, bazı kısaltmaların sonuna, sıra sayılarını belirtmek için kullanılır.
• Virgül (,): Eş görevli sözcükleri ayırmak, sıralı cümleleri ayırmak, ara sözleri belirtmek, hitaplardan sonra kullanılır.
• Noktalı Virgül (;): Kendi içinde virgüllerle ayrılmış cümleleri veya ögeleri ayırmak için kullanılır.
• İki Nokta (:): Açıklama veya örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
• Üç Nokta (...): Tamamlanmamış cümlelerin sonuna, alıntılarda atlanan yerleri belirtmek için kullanılır.
• Soru İşareti (?): Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna konur.
• Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna veya seslenme, hitaplardan sonra kullanılır.
• Tırnak İşareti (" "): Başkasına ait sözleri, eser adlarını veya vurgulanmak istenen kelimeleri belirtmek için kullanılır.

💡 İpucu: Yazım kuralları ve noktalama işaretleri bol bol pratik yaparak pekişir. Okuduğunuz metinlerdeki kullanımlara dikkat edin.

📌 Söz Sanatları

Söz sanatları, anlatımı daha etkili, çekici ve çarpıcı hale getirmek için kullanılan edebi yöntemlerdir.

• Benzetme (Teşbih): İki farklı varlık veya kavram arasında ortak bir özellikten yola çıkarak zayıf olanı güçlü olana benzetme sanatıdır. (Örnek: "Aslan gibi güçlü bir adamdı.")
• Kişileştirme (Teşhis): İnsan dışındaki varlıklara insana özgü özellikler verme sanatıdır. (Örnek: "Rüzgar fısıldayarak geçti.")
• Konuşturma (İntak): Kişileştirilen varlıkları konuşturma sanatıdır. (Örnek: "Deniz dedi ki: 'Beni kirletmeyin!'")
• Abartma (Mübalağa): Bir şeyi olduğundan çok daha büyük veya çok daha küçük gösterme sanatıdır. (Örnek: "Bir fırtına kopsa dağları devirir.")
• Tezat (Karşıtlık): Bir cümlede veya metinde zıt kavramları bir arada kullanma sanatıdır. (Örnek: "Gülmek ve ağlamak hayatın bir parçasıdır.")

📝 İpucu: Metinleri okurken yazarın neyi, nasıl anlatmaya çalıştığına dikkat edin. Mecazlı ifadeler genellikle bir söz sanatı içerir.

Umarım bu ders notu sınavınız için size yol gösterir. Başarılar dilerim! 💪