Buzdolabından yeni çıkarılan katı hâldeki tereyağı, bir süre sonra oda sıcaklığında kendiliğinden yumuşayarak sıvılaşmaya başlar.
Bu olay, maddenin ısı etkisiyle hâl değiştirmesine bir örnektir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tereyağının bu değişimiyle benzer bir hâl değişimi örneğidir?
A) Kışın göllerin yüzeyinin donması
B) Tenceredeki suyun kaynamasıyla buharlaşması
C) Yazın dondurmanın erimesi
D) Soğuk havada camlarda buğu oluşması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, maddelerin ısı etkisiyle yaşadığı hal değişimlerini anlamamız isteniyor. Öncelikle soruda verilen tereyağı örneğini inceleyelim ve hangi hal değişimini temsil ettiğini belirleyelim.
- Tereyağı örneği: Buzdolabından çıkarılan katı haldeki tereyağı, oda sıcaklığında bir süre sonra yumuşayarak sıvılaşmaya başlar. Bu olay, tereyağının katı halden sıvı hale geçmesidir. Bu hal değişimine erime denir ve madde dışarıdan ısı alarak gerçekleşir. Oda sıcaklığındaki tereyağı, çevreden ısı alarak erir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangisinin tereyağının erimesiyle benzer bir hal değişimi olduğunu bulalım:
- A) Kışın göllerin yüzeyinin donması:
- Bu olayda su (sıvı hal), donarak buz (katı hal) haline geçer.
- Bu hal değişimine donma denir. Donma, erimenin tam tersidir; madde dışarıya ısı vererek katılaşır.
- Bu, tereyağının erimesiyle benzer bir hal değişimi değildir.
- B) Tenceredeki suyun kaynamasıyla buharlaşması:
- Bu olayda su (sıvı hal), kaynayarak buhar (gaz hal) haline geçer.
- Bu hal değişimine buharlaşma denir. Buharlaşma, madde dışarıdan ısı alarak sıvıdan gaza geçmesidir.
- Bu, katıdan sıvıya geçiş olan erime ile benzer bir hal değişimi değildir.
- C) Yazın dondurmanın erimesi:
- Bu olayda dondurma (katı hal), yaz sıcağında çevreden ısı alarak sıvı hale geçer.
- Bu hal değişimine erime denir. Tıpkı tereyağının erimesi gibi, dondurma da katı halden sıvı hale geçmek için ısı alır.
- Bu, tereyağının erimesiyle birebir aynı türde bir hal değişimidir (katıdan sıvıya geçiş).
- D) Soğuk havada camlarda buğu oluşması:
- Bu olayda havadaki su buharı (gaz hal), soğuk cam yüzeyine çarparak su damlacıkları (sıvı hal) haline gelir.
- Bu hal değişimine yoğuşma denir. Yoğuşma, gaz haldeki maddenin ısı vererek sıvı hale geçmesidir.
- Bu, tereyağının erimesiyle benzer bir hal değişimi değildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, tereyağının erimesi (katıdan sıvıya geçiş) ile benzer hal değişimi örneğinin, dondurmanın erimesi (yine katıdan sıvıya geçiş) olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
