Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, maddenin çevresinden ısı alarak bir hâlden başka bir hâle geçişine örnek arıyoruz. Maddenin hâl değiştirmesi sırasında ya ısı alır ya da ısı verir. Bu ayrımı iyi anlamak, soruyu doğru çözmek için anahtar noktadır.
- Isı alarak hâl değiştirme: Maddeye dışarıdan enerji (ısı) verildiğinde gerçekleşen hâl değişimleridir. Bunlar;
- Erime: Katıdan sıvıya geçiş (örneğin, buzun suya dönüşmesi).
- Buharlaşma: Sıvıdan gaza geçiş (örneğin, suyun buhara dönüşmesi).
- Süblimleşme: Katıdan doğrudan gaza geçiş (örneğin, naftalinin gaz hâle geçmesi).
- Isı vererek hâl değiştirme: Madde çevresine enerji (ısı) verdiğinde gerçekleşen hâl değişimleridir. Bunlar;
- Donma: Sıvıdan katıya geçiş (örneğin, suyun buza dönüşmesi).
- Yoğuşma: Gazdan sıvıya geçiş (örneğin, su buharının suya dönüşmesi).
- Kırağılaşma (Depozisyon): Gazdan doğrudan katıya geçiş (örneğin, su buharının kırağıya dönüşmesi).
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yağmurun yağması: Bu olayda atmosferdeki su buharı (gaz hâl), soğuyarak (ısı vererek) yoğuşur ve sıvı hâldeki yağmur damlalarına dönüşür. Yani madde ısı verir.
- B) Suyun buharlaşması: Bu olayda sıvı hâldeki su, çevreden ısı alarak gaz hâldeki su buharına dönüşür. Örneğin, ıslak çamaşırların kuruması veya terlediğimizde serinlememiz, suyun buharlaşırken çevreden ısı almasıyla gerçekleşir. Bu durum, soruda istenen "ısı alarak hâl değiştirme" tanımına tam olarak uyar.
- C) Karın yağması: Bu olayda atmosferdeki su buharı (gaz hâl), soğuyarak (ısı vererek) doğrudan katı hâldeki buz kristallerine (kar tanelerine) dönüşür. Bu olaya kırağılaşma denir. Yani madde ısı verir.
- D) Suyun donması: Bu olayda sıvı hâldeki su, soğuyarak (ısı vererek) katı hâldeki buza dönüşür. Örneğin, buzdolabında suyun donması sırasında su, çevresine ısı verir. Yani madde ısı verir.
Bu açıklamalar ışığında, maddenin ısı alarak hâl değiştirmesine örnek olarak gösterilebilecek olay suyun buharlaşmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
