Sevgili öğrenciler,
Bu soru, ölçme ve değerlendirme süreçlerinde karşılaşabileceğimiz hata türlerini anlamamızı istiyor. Bir öğretmenin sınav kağıtlarını okurken kendi siyasi görüşlerine yakın öğrencilere daha yüksek puan verme eğilimi göstermesi, ölçme sürecindeki taraflı bir durumu ifade eder. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sabit hata: Bu tür hatalar, her ölçümde aynı miktarda ve aynı yönde ortaya çıkar. Örneğin, bir terazi her zaman gerçek ağırlığın 1 kg fazlasını gösteriyorsa bu sabit bir hatadır. Öğretmenin yanlılığı, her öğrenciye aynı miktarda etki etmez; sadece belirli bir kritere (siyasi görüş) uyanlara farklı etki eder. Bu nedenle sabit hata değildir.
- B) Tesadüfi hata: Bu hatalar, ölçümden ölçüme rastgele değişen, öngörülemeyen hatalardır. Kaynakları genellikle kontrol dışıdır ve uzun vadede birbirini dengeleme eğilimindedir. Örneğin, bir öğrencinin dalgınlıkla yanlış şıkkı işaretlemesi veya öğretmenin anlık bir dikkat dağınıklığı nedeniyle yanlış puan vermesi tesadüfi hata olabilir. Ancak öğretmenin siyasi görüşe dayalı yanlılığı rastgele değil, belirli bir yönde ve tutarlı bir eğilimdir.
- C) Sistematik hata: Bu tür hatalar, ölçme sürecinde sürekli olarak aynı yönde veya belirli bir kurala göre ortaya çıkan hatalardır. Ölçme aracından, ölçmeyi yapan kişiden (gözlemci hatası) veya ölçme yönteminden kaynaklanabilir. Öğretmenin kendi siyasi görüşlerine yakın öğrencilere daha yüksek puan verme eğilimi, ölçmeyi yapan kişinin (öğretmenin) kişisel yanlılığından kaynaklanan, tutarlı ve belirli bir yönde etki eden bir hatadır. Bu, ölçme sonuçlarını sistematik olarak etkiler ve gerçek başarıyı yansıtmaz. Bu nedenle bu durum, sistematik bir hataya örnektir.
- D) Ölçme hatası: Bu, genel bir terimdir ve bir ölçümün gerçek değerden sapmasını ifade eder. Hem tesadüfi hatalar hem de sistematik hatalar ölçme hatası türleridir. Soru daha spesifik bir hata türünü sorduğu için, "sistematik hata" daha doğru ve açıklayıcı bir cevaptır.
- E) Standart hata: Bu, istatistiksel bir kavramdır ve bir örneklem istatistiğinin (örneğin, ortalamanın) örneklemden örnekleme ne kadar değiştiğini gösterir. Bir ölçme sürecindeki doğrudan bir hata türü değildir.
Öğretmenin kendi siyasi görüşlerine yakın öğrencilere daha yüksek puan verme eğilimi, ölçme sürecine kişisel bir yanlılık katması anlamına gelir. Bu yanlılık, tutarlı bir şekilde belirli bir yönde etki ettiği için sistematik bir hatadır.
Cevap C seçeneğidir.
