Mustafa Kemal Atatürk, Türk milletini çağdaş medeniyetler seviyesine çıkarma hedefi doğrultusunda Türkiye'de demokrasinin yerleşmesi ve gelişmesi için önemli adımlar atmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, Atatürk'ün Türk demokrasisinin gelişimine yaptığı katkılardan biri değildir?
A) Cumhuriyetin ilan edilmesi.
B) Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi.
C) Tek dereceli seçim sistemine geçilmesi.
D) Çok partili hayata geçiş denemelerinin yapılması.
Değerli öğrenciler,
Mustafa Kemal Atatürk'ün Türk demokrasisinin gelişimine yaptığı katkıları anlamak için seçenekleri tek tek inceleyelim. Atatürk, Türk milletini çağdaş medeniyetler seviyesine çıkarma hedefi doğrultusunda, demokrasinin temel taşlarını atmış ve güçlendirmiştir.
- A) Cumhuriyetin ilan edilmesi: 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin ilanı, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu tescillemiş, monarşi yerine halkın kendi kendini yönettiği bir sistemi getirmiştir. Bu, demokrasinin en temel ve vazgeçilmez adımıdır. Dolayısıyla, Atatürk'ün demokrasiye en büyük katkılarından biridir.
- B) Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi: 1930'lu yıllarda kadınlara önce yerel seçimlerde, ardından 1934'te milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkının tanınması, Türk demokrasisini evrensel standartlara yaklaştırmış, eşitlik ilkesini güçlendirmiş ve demokratik katılımı genişletmiştir. Bu da demokrasiye önemli bir katkıdır.
- C) Tek dereceli seçim sistemine geçilmesi: Türkiye'de tek dereceli seçim sistemine geçiş, Atatürk'ün vefatından sonra, 1946 yılında gerçekleşmiştir. Atatürk döneminde uygulanan sistem, halkın milletvekillerini doğrudan değil, önce ikinci seçmenleri seçtiği "iki dereceli seçim sistemi" idi. Bu nedenle, tek dereceli seçim sistemine geçiş, Atatürk'ün demokrasiye yaptığı doğrudan bir katkı değildir.
- D) Çok partili hayata geçiş denemelerinin yapılması: Atatürk, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924) ve Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930) gibi partilerin kurulmasına öncülük ederek, farklı görüşlerin mecliste temsil edilmesini ve demokratik denetimin sağlanmasını amaçlamıştır. Bu denemeler, o dönemdeki iç ve dış koşullar nedeniyle başarılı olamasa da, Atatürk'ün çok partili demokrasi idealini gösteren önemli adımlardır ve demokrasiye katkı niteliğindedir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, tek dereceli seçim sistemine geçişin Atatürk döneminde gerçekleşmediği ve onun doğrudan bir katkısı olmadığı anlaşılmaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
