Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı vardır?
A) Mehmet Akif Ersoy'un "Safahat" adlı eseri, yedi kitaptan oluşur.
B) Sanatçı, eserlerinde toplumsal konulara; yoksulluk, cehalet, ahlaki çöküntü gibi temalara ağırlık verir.
C) Orhan Veli Kanık şiirlerinde; sıradan insanları, günlük yaşamı ve kent hayatını ele almıştır.
D) Yahya Kemal, şiirlerinde İstanbul'u, geçmişi ve kültürel değerleri özgün bir dille işlemiştir.
E) Birçok yazarımız, Sait Faik Abasıyanık'ın öykücülüğünden etkilenmiştir.
Sevgili öğrenciler, noktalama işaretleri, yazılı anlatımda anlam karışıklıklarını önlemek, cümlelerin yapısını düzenlemek ve okumayı kolaylaştırmak için çok önemlidir. Şimdi sorumuzdaki cümleleri tek tek inceleyerek noktalama yanlışını bulalım:
- A) Mehmet Akif Ersoy'un "Safahat" adlı eseri, yedi kitaptan oluşur.
- Bu cümlede herhangi bir noktalama yanlışı bulunmamaktadır. Eser adları tırnak içine alınmış ("Safahat"), özneyi (Mehmet Akif Ersoy'un "Safahat" adlı eseri) yüklemden uzak düştüğü için ayırmak amacıyla virgül kullanılmış ve cümle nokta ile bitirilmiştir. Hepsi doğru kullanımlardır.
- B) Sanatçı, eserlerinde toplumsal konulara; yoksulluk, cehalet, ahlaki çöküntü gibi temalara ağırlık verir.
- Bu cümlede de noktalama yanlışı yoktur. Sanatçı kelimesinden sonra gelen virgül, özneyi belirtmek için kullanılmıştır. "Toplumsal konulara" genel bir ifade olup, bu ifadenin örnekleri (yoksulluk, cehalet, ahlaki çöküntü) virgülle sıralanmıştır. Bu tür durumlarda, içinde virgül bulunan sıralı ögeleri veya örnekleri ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılması doğrudur.
- C) Orhan Veli Kanık şiirlerinde; sıradan insanları, günlük yaşamı ve kent hayatını ele almıştır.
- Bu cümlede noktalama yanlışı vardır. "Orhan Veli Kanık şiirlerinde" ifadesinden sonra noktalı virgül (;) kullanılması yanlıştır. Noktalı virgül, genellikle içinde virgül bulunan sıralı cümleleri veya ögeleri ayırmak için kullanılır. Burada "Orhan Veli Kanık şiirlerinde" ifadesi, cümlenin dolaylı tümlecidir ve sonrasında gelen "sıradan insanları, günlük yaşamı ve kent hayatını" ifadesi ise cümlenin nesnesidir. Bu iki öge arasında noktalı virgül kullanılmasına gerek yoktur. Cümle, "Orhan Veli Kanık şiirlerinde sıradan insanları, günlük yaşamı ve kent hayatını ele almıştır." şeklinde, noktalama işareti olmadan veya en fazla "sıradan insanları"ndan önce virgül ile yazılmalıydı. Noktalı virgül, burada gereksiz ve hatalı bir kullanımdır.
- D) Yahya Kemal, şiirlerinde İstanbul'u, geçmişi ve kültürel değerleri özgün bir dille işlemiştir.
- Bu cümlede noktalama yanlışı bulunmamaktadır. "Yahya Kemal" öznesinden sonra virgül kullanılması, özneyi vurgulamak ve cümleyi daha anlaşılır kılmak için doğrudur. "İstanbul'u, geçmişi ve kültürel değerleri" birbiri ardına sıralanan nesneler olup virgülle ayrılmaları doğrudur.
- E) Birçok yazarımız, Sait Faik Abasıyanık'ın öykücülüğünden etkilenmiştir.
- Bu cümlede de noktalama yanlışı yoktur. "Birçok yazarımız" öznesinden sonra virgül kullanılması doğrudur. Özel isme gelen çekim eki kesme işaretiyle ('ın) doğru bir şekilde ayrılmıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, C seçeneğindeki noktalı virgülün hatalı kullanıldığını görmekteyiz.
Cevap C seçeneğidir.
