11. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 5. senaryo meb Test 2

Kanın damarlardaki akış yönü ve basıncı, dolaşım sisteminin etkin çalışması için kritik öneme sahiptir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kan damarları ve kan basıncı ile ilgili yanlış bir ifadedir?

A) Atardamarlar, kanı kalpten vücuda taşır ve genellikle yüksek basınca sahiptir.

B) Toplardamarlar, kanı vücuttan kalbe taşır ve kapakçıklar sayesinde kanın geri akışını engeller.

C) Kılcal damarlar, doku ve hücreler arasında madde alışverişinin gerçekleştiği tek damar tipidir.

D) Vücut atardamarlarındaki kan basıncı, vücut toplardamarlarındaki kan basıncından daha düşüktür.

E) Akciğer atardamarı, kirli kanı kalpten akciğerlere taşırken, akciğer toplardamarı temiz kanı akciğerlerden kalbe getirir.

Merhaba sevgili öğrenciler! Dolaşım sistemi, vücudumuzun her köşesine oksijen ve besin taşıyan, atık maddeleri uzaklaştıran hayati bir sistemdir. Bu sistemin doğru çalışması için kanın damarlardaki akış yönü ve basıncı çok önemlidir. Şimdi sorumuzdaki seçenekleri tek tek inceleyerek yanlış olan ifadeyi bulalım:

• A) Atardamarlar, kanı kalpten vücuda taşır ve genellikle yüksek basınca sahiptir.

  Bu ifade doğrudur. Atardamarlar (arterler), kalbin güçlü kasılmalarıyla pompalanan kanı vücudun tüm dokularına taşır. Kalpten yeni çıkan kanın basıncı çok yüksek olduğu için atardamarların duvarları kalın ve esnektir. Bu yüksek basınç, kanın vücuda etkili bir şekilde dağılmasını sağlar.

• B) Toplardamarlar, kanı vücuttan kalbe taşır ve kapakçıklar sayesinde kanın geri akışını engeller.

  Bu ifade de doğrudur. Toplardamarlar (venler), dokulardan oksijeni azalmış ve atık maddelerle dolu kanı toplayarak kalbe geri getirir. Özellikle yer çekimine karşı kanın yukarı doğru akışını sağlamak için bacak ve kol toplardamarlarında tek yönlü açılan kapakçıklar bulunur. Bu kapakçıklar, kanın geriye doğru akmasını önler.

• C) Kılcal damarlar, doku ve hücreler arasında madde alışverişinin gerçekleştiği tek damar tipidir.

  Bu ifade kesinlikle doğrudur. Kılcal damarlar (kapillerler), atardamarlar ile toplardamarlar arasında yer alan, duvarları tek hücre kalınlığında olan çok ince damarlardır. Oksijen, besin maddeleri, hormonlar gibi faydalı maddeler kandan dokulara geçerken, karbondioksit ve diğer atık maddeler dokulardan kana geçer. Bu hayati alışveriş sadece kılcal damarlarda gerçekleşir.

• D) Vücut atardamarlarındaki kan basıncı, vücut toplardamarlarındaki kan basıncından daha düşüktür.

  Bu ifade yanlıştır. Kalpten pompalanan kan ilk olarak atardamarlara girer ve bu noktada basınç en yüksektir. Kan, atardamarlardan kılcal damarlara ve oradan da toplardamarlara doğru ilerledikçe, damar direnci ve sürtünme nedeniyle basıncı giderek düşer. Dolayısıyla, atardamarlardaki kan basıncı, toplardamarlardaki kan basıncından çok daha yüksektir. Bu seçenekte tam tersi iddia edilmektedir.

• E) Akciğer atardamarı, kirli kanı kalpten akciğerlere taşırken, akciğer toplardamarı temiz kanı akciğerlerden kalbe getirir.

  Bu ifade doğrudur. Dolaşım sisteminde özel bir durum olan akciğer dolaşımını açıklar. Vücuttan gelen kirli (oksijeni az) kan, kalbin sağ karıncığından akciğer atardamarı aracılığıyla akciğerlere pompalanır. Akciğerlerde oksijenlenip temizlenen kan ise akciğer toplardamarı ile kalbin sol kulakçığına geri döner. Bu, atardamarların genellikle temiz kan, toplardamarların ise kirli kan taşıdığı genel kuralın bir istisnasıdır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, kan basıncı ile ilgili yanlış bilgi veren seçenek D seçeneğidir.

Cevap D seçeneğidir.