12. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 6. senaryo meb Test 3

Fotosentezin ışık bağımlı ve ışıktan bağımsız evreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi YANLIŞTIR?

A) Işık bağımlı evre kloroplastın granalarında, ışıktan bağımsız evre ise stromasında gerçekleşir.

B) Işık bağımlı evrede su molekülleri fotoliz ile parçalanır ve oksijen gazı açığa çıkar.

C) Işıktan bağımsız evrede karbondioksit indirgenerek glikoz sentezlenir.

D) Işık bağımlı evrede üretilen ATP ve NADPH molekülleri, ışıktan bağımsız evrede kullanılır.

E) Işıktan bağımsız evrede ATP sentezi, substrat düzeyinde fosforilasyon ile gerçekleştirilir.

Sevgili öğrenciler, fotosentez, bitkilerin ve bazı diğer canlıların ışık enerjisini kullanarak besin üretmesini sağlayan hayati bir süreçtir. Bu süreç, ışık bağımlı ve ışıktan bağımsız olmak üzere iki ana evrede gerçekleşir. Şimdi, verilen ifadeleri tek tek inceleyerek hangisinin yanlış olduğunu bulalım:

• A) Işık bağımlı evre kloroplastın granalarında, ışıktan bağımsız evre ise stromasında gerçekleşir.

  Bu ifade doğrudur. Kloroplastlar, fotosentezin gerçekleştiği organellerdir. Işık bağımlı evre, kloroplastın tilakoit zarlarının oluşturduğu granalarda (tekili granum) meydana gelir. Bu zarlar üzerinde ışık enerjisini yakalayan pigmentler ve elektron taşıma sistemleri bulunur. Işıktan bağımsız evre (Calvin döngüsü) ise kloroplastın sıvı kısmı olan stromasında gerçekleşir.

• B) Işık bağımlı evrede su molekülleri fotoliz ile parçalanır ve oksijen gazı açığa çıkar.

  Bu ifade de doğrudur. Işık bağımlı evrede, ışık enerjisi kullanılarak su molekülleri ($H_2O$) parçalanır. Bu olaya fotoliz denir. Fotoliz sonucunda elektronlar, protonlar ($H^+$) ve oksijen gazı ($O_2$) açığa çıkar. Açığa çıkan oksijen, atmosfere verilir ve canlıların solunumu için kullanılır.

• C) Işıktan bağımsız evrede karbondioksit indirgenerek glikoz sentezlenir.

  Bu ifade de doğrudur. Işıktan bağımsız evre (Calvin döngüsü), ışık bağımlı evrede üretilen ATP ve NADPH moleküllerinin enerjisini ve indirgeme gücünü kullanarak karbondioksit ($CO_2$) moleküllerini organik bileşiklere dönüştürür. Bu süreçte $CO_2$ indirgenir ve sonunda glikoz gibi karbonhidratlar sentezlenir. Bu, bitkinin kendi besinini üretme aşamasıdır.

• D) Işık bağımlı evrede üretilen ATP ve NADPH molekülleri, ışıktan bağımsız evrede kullanılır.

  Bu ifade de doğrudur. Işık bağımlı evrenin temel ürünleri, enerji taşıyıcısı olan ATP (Adenozin Trifosfat) ve indirgeyici güç sağlayan NADPH (Nikotinamid Adenin Dinükleotit Fosfat) molekülleridir. Bu moleküller, ışıktan bağımsız evrede karbondioksitin indirgenmesi ve glikoz sentezi için gerekli enerjiyi ve elektronları sağlar.

• E) Işıktan bağımsız evrede ATP sentezi, substrat düzeyinde fosforilasyon ile gerçekleştirilir.

  Bu ifade yanlıştır. Işıktan bağımsız evre (Calvin döngüsü), ATP sentezleyen bir evre değildir; aksine, ışık bağımlı evrede üretilen ATP'yi tüketen bir evredir. ATP sentezi, fotosentezin ışık bağımlı evresinde, fotofosforilasyon (kemiosmozis) adı verilen bir süreçle gerçekleşir. Substrat düzeyinde fosforilasyon ise genellikle glikoliz ve Krebs döngüsü gibi hücresel solunum süreçlerinde görülen bir ATP üretim yöntemidir ve fotosentezin ışıktan bağımsız evresinde ATP sentezi için kullanılmaz.

Cevap E seçeneğidir.