10. sınıf coğrafya 2. dönem 2. yazılı 2. senaryo Test 1

Aşağıdaki grafik, Türkiye'de yıllara göre Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) içindeki sektör paylarını göstermektedir:

Yıl $1980$: Tarım %$25$, Sanayi %$25$, Hizmet %$50$
Yıl $2020$: Tarım %$6$, Sanayi %$28$, Hizmet %$66$

Bu grafikteki bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

A) Türkiye ekonomisi zamanla yapısal bir dönüşüm geçirmiştir.

B) Hizmet sektörünün GSYİH içindeki payı sürekli artış göstermiştir.

C) Tarım sektörünün GSYİH içindeki payı önemli ölçüde azalmıştır.

D) Sanayi sektörünün payı, tarım sektörünün payını geçmiştir.

E) $2020$ yılında sanayi sektörünün payı, hizmet sektörünün payından daha fazladır.

Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkiye ekonomisinin yıllara göre sektör paylarını gösteren bir grafiğe sahibiz. Grafikteki verileri dikkatlice inceleyerek verilen yargılardan hangisine ulaşılamayacağını bulacağız. Her bir seçeneği tek tek değerlendirelim:

• A) Türkiye ekonomisi zamanla yapısal bir dönüşüm geçirmiştir.

  Verilere baktığımızda, $1980$ yılında tarım sektörünün payı %$25$ iken, $2020$ yılında bu oran %$6$'ya düşmüştür. Aynı dönemde hizmet sektörünün payı %$50$'den %$66$'ya yükselmiştir. Sanayi sektörünün payı da %$25$'ten %$28$'e çıkmıştır. Tarım sektörünün payının bu denli azalması ve hizmet sektörünün payının artması, bir ekonominin tarım ağırlıklı yapıdan sanayi ve hizmet ağırlıklı yapıya geçişini, yani yapısal bir dönüşümü açıkça göstermektedir. Dolayısıyla bu yargıya ulaşılabilir.

• B) Hizmet sektörünün GSYİH içindeki payı sürekli artış göstermiştir.

  Grafikte $1980$ yılında hizmet sektörünün payı %$50$, $2020$ yılında ise %$66$ olarak verilmiştir. Bu iki yıl arasındaki genel eğilim bir artış olduğunu göstermektedir. Ancak, elimizde sadece iki yıla ait veri olduğu için, bu artışın $1980$ ile $2020$ yılları arasında her yıl kesintisiz (sürekli) devam edip etmediği hakkında kesin bir yorum yapamayız. Arada inişler veya çıkışlar yaşanmış olabilir. Ancak, genel bir eğilim olarak artış gözlemlenmektedir. Diğer seçenekleri de kontrol edelim.

• C) Tarım sektörünün GSYİH içindeki payı önemli ölçüde azalmıştır.

  $1980$ yılında tarım sektörünün payı %$25$ iken, $2020$ yılında bu oran %$6$'ya düşmüştür. Bu, %$19$'luk bir düşüş anlamına gelir ve ekonomik göstergelerde "önemli ölçüde" bir azalma olarak kabul edilir. Dolayısıyla bu yargıya ulaşılabilir.

• D) Sanayi sektörünün payı, tarım sektörünün payını geçmiştir.

  $1980$ yılında sanayi ve tarım sektörlerinin payları eşit (%$25$) idi. Ancak $2020$ yılına geldiğimizde sanayi sektörünün payı %$28$ iken, tarım sektörünün payı %$6$'ya düşmüştür. Bu durumda sanayi sektörünün payı, tarım sektörünün payını açıkça geçmiştir. Dolayısıyla bu yargıya ulaşılabilir.

• E) $2020$ yılında sanayi sektörünün payı, hizmet sektörünün payından daha fazladır.

  $2020$ yılındaki verilere bakalım: Sanayi sektörünün payı %$28$, hizmet sektörünün payı ise %$66$'dır. %$28$, %$66$'dan daha büyük değildir. Aksine, hizmet sektörünün payı sanayi sektörünün payından çok daha fazladır. Bu yargı, verilen $2020$ yılı verileriyle çelişmektedir ve kesinlikle yanlıştır. Dolayısıyla bu yargıya ulaşılamaz.

Yukarıdaki değerlendirmeler sonucunda, E seçeneğindeki yargının verilen bilgilerle çeliştiği ve bu yargıya ulaşılamayacağı açıkça görülmektedir.

Cevap E seçeneğidir.