Soru:Aşağıdaki dairesel grafik, Türkiye'de 1980 ve 2020 yıllarında Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) içindeki sektörel dağılımı göstermektedir.
1980 GSYİH Sektörel Dağılımı:
- Tarım: $35\%$
- Sanayi: $25\%$
- Hizmet: $40\%$
2020 GSYİH Sektörel Dağılımı:
- Tarım: $10\%$
- Sanayi: $30\%$
- Hizmet: $60\%$
Bu grafiklere göre, Türkiye ekonomisindeki sektörel değişimlerle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi
yanlıştır?
A) Tarım sektörünün GSYİH içindeki payı önemli ölçüde azalmıştır.
B) Sanayi sektörünün GSYİH içindeki payı artış göstermiştir.
C) Hizmet sektörü, 2020 yılında GSYİH'nin en büyük payına sahip olmuştur.
D) Gelişmekte olan bir ekonomi olma yolunda tarımdan sanayiye ve hizmete doğru bir dönüşüm yaşanmıştır.
E) Sanayi sektörünün GSYİH'deki payı, 1980'den 2020'ye kadar hizmet sektöründen daha hızlı artmıştır.
Doğru Cevap: E
✍️ Çözüm:Verilen grafiklerdeki sektörel dağılım oranlarını inceleyelim:
1980 Yılı: Tarım $35\%$, Sanayi $25\%$, Hizmet $40\%$
2020 Yılı: Tarım $10\%$, Sanayi $30\%$, Hizmet $60\%$
Şıkları bu verilere göre değerlendirelim:
- [A] Tarım sektörünün GSYİH içindeki payı önemli ölçüde azalmıştır.
1980'de tarım $35\%$ iken, 2020'de $10\%$ olmuştur. Bu, önemli bir azalışı ifade eder. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- [B] Sanayi sektörünün GSYİH içindeki payı artış göstermiştir.
1980'de sanayi $25\%$ iken, 2020'de $30\%$ olmuştur. Bu bir artıştır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- [C] Hizmet sektörü, 2020 yılında GSYİH'nin en büyük payına sahip olmuştur.
2020 yılında hizmet sektörü $60\%$ ile en yüksek paya sahiptir (tarım $10\%$, sanayi $30\%$). Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- [D] Gelişmekte olan bir ekonomi olma yolunda tarımdan sanayiye ve hizmete doğru bir dönüşüm yaşanmıştır.
Ekonomik gelişme sürecinde ülkeler genellikle tarım ağırlıklı yapıdan sanayi ve hizmet ağırlıklı yapıya geçerler. Grafiklerdeki değişim de (tarımın azalması, sanayi ve hizmetin artması) bu dönüşümü göstermektedir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- [E] Sanayi sektörünün GSYİH'deki payı, 1980'den 2020'ye kadar hizmet sektöründen daha hızlı artmıştır.
Sanayi sektöründeki artış: $30\% - 25\% = 5\%$.
Hizmet sektöründeki artış: $60\% - 40\% = 20\%$.
Hizmet sektöründeki artış ($20\%$), sanayi sektöründeki artıştan ($5\%$) daha fazladır. Dolayısıyla sanayinin hizmetten daha hızlı arttığı ifadesi yanlıştır.
Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.
