$18$. yüzyılın başlarında yaşanan Lale Devri ($1718$-$1730$), Osmanlı Devleti'nde Batı'ya açılma ve kültürel alanda yeniliklerin yaşandığı bir dönemdir.
Aşağıdakilerden hangisi Lale Devri'nde yaşanan kültürel gelişmelerden biri değildir?
A) İlk Türk matbaasının kurulması
B) Avrupa'ya geçici elçilik heyetlerinin gönderilmesi
C) Çiçek aşısının Osmanlı'da uygulanmaya başlanması
D) Mimari alanda Barok ve Rokoko tarzının etkilerinin görülmesi
E) İlk resim sergisinin açılması
Sevgili öğrenciler, Lale Devri, Osmanlı Devleti'nin Batı'ya açılma ve kültürel yeniliklerle dolu önemli bir dönemidir. Bu soruda, Lale Devri'nde yaşanan kültürel gelişmelerden hangisinin bu döneme ait olmadığını bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İlk Türk matbaasının kurulması: Bu bilgi doğrudur. İbrahim Müteferrika ve Said Efendi tarafından 1727 yılında kurulan ilk Türk matbaası, Lale Devri'nin en önemli kültürel ve bilimsel gelişmelerinden biridir. Bu matbaada basılan ilk eserler arasında sözlükler, tarih kitapları ve coğrafya eserleri bulunmaktadır.
- B) Avrupa'ya geçici elçilik heyetlerinin gönderilmesi: Bu bilgi de doğrudur. Lale Devri'nde, özellikle Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi'nin Paris'e gönderilmesi (1720-1721) gibi geçici elçilikler aracılığıyla Batı'daki gelişmeler yakından takip edilmiş, kültürel ve teknolojik yenilikler hakkında bilgi edinilmeye çalışılmıştır. Bu elçilikler, Batı kültürünün Osmanlı'ya taşınmasında önemli rol oynamıştır.
- C) Çiçek aşısının Osmanlı'da uygulanmaya başlanması: Bu bilgi de doğrudur. Çiçek aşısı, Osmanlı topraklarında zaten bilinen ve uygulanan bir yöntemdi. Lale Devri'nde, İngiliz elçisinin eşi Lady Montagu'nun İstanbul'daki gözlemleri sayesinde bu aşı yöntemi Avrupa'ya taşınmış ve orada yaygınlaşmıştır. Bu durum, Osmanlı'nın tıp alanındaki birikimini ve kültürel etkileşimini göstermektedir.
- D) Mimari alanda Barok ve Rokoko tarzının etkilerinin görülmesi: Bu bilgi de doğrudur. Lale Devri'nde, Batı'nın Barok ve Rokoko mimari tarzlarının etkileri, özellikle sivil mimaride (köşkler, kasırlar, çeşmeler) görülmeye başlanmıştır. Sadabad Kasrı gibi yapılar, bu yeni mimari anlayışın ilk örneklerindendir. Bu tarzlar, daha sonraki dönemlerde Osmanlı mimarisinde daha da belirginleşecektir.
- E) İlk resim sergisinin açılması: Bu bilgi yanlıştır. Osmanlı Devleti'nde ilk resim sergisi, 1873 yılında Şeker Ahmet Paşa tarafından açılmıştır. Bu tarih, Lale Devri'nin bitişinden (1730) çok daha sonradır. Dolayısıyla, ilk resim sergisinin açılması Lale Devri'nde yaşanan bir kültürel gelişme değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, Lale Devri'nde yaşanan kültürel gelişmelerden biri olmayan seçenek E'dir.
Cevap E seçeneğidir.
