Kabartma yöntemi kullanılarak hazırlanan haritalarda tarama yöntemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Tarama çizgileri eğimli yüzeylere dik çizilir
B) Çizgilerin sıklaştığı yerler düz arazileri gösterir
C) Tarama çizgilerinin kalınlığı yükseltiyle doğru orantılıdır
D) Tarama çizgileri eğim yönünde çizilir ve eğim arttıkça kalınlaşır
Kabartma yöntemiyle hazırlanan haritalarda kullanılan tarama (hachure) yöntemi, arazinin eğimini ve şeklini görsel olarak ifade etmek için kullanılan geleneksel bir tekniktir. Bu çizgiler, arazinin üç boyutlu yapısını iki boyutlu bir düzlemde göstermeye yardımcı olur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Tarama çizgileri eğimli yüzeylere dik çizilir
- Bu ifade yanlıştır.
- Tarama çizgileri, eğimli yüzeylere dik değil, eğimin en dik olduğu yönde, yani yokuş aşağı doğru çizilir. Bu, suyun akış yönüne benzer bir mantıkla düşünülebilir. Eğer dik çizilselerdi, eş yükselti eğrilerine (izohipslere) paralel olurlardı ki bu tarama yönteminin amacı değildir. Tarama çizgileri, eğim yönünü ve eğimin şiddetini gösterir.
- B) Çizgilerin sıklaştığı yerler düz arazileri gösterir
- Bu ifade de yanlıştır.
- Tam tersine, tarama çizgilerinin sık ve kısa olduğu yerler, arazinin çok eğimli ve dik olduğunu gösterir. Düz arazilerde ise tarama çizgileri ya hiç bulunmaz ya da çok seyrek, ince ve uzun olurlar. Çizgilerin yoğunluğu, eğimin şiddetiyle doğru orantılıdır.
- C) Tarama çizgilerinin kalınlığı yükseltiyle doğru orantılıdır
- Bu ifade yanlıştır.
- Tarama çizgilerinin kalınlığı, arazinin yükseltisiyle değil, eğimiyle doğru orantılıdır. Yani, bir dağın zirvesi çok yüksek olabilir ama eğimi az olan bir düzlük de içerebilir. Önemli olan, o noktanın deniz seviyesinden yüksekliği değil, o noktadaki arazinin ne kadar dik olduğudur. Eğim arttıkça çizgiler kalınlaşır, eğim azaldıkça incelir.
- D) Tarama çizgileri eğim yönünde çizilir ve eğim arttıkça kalınlaşır
- Bu ifade doğrudur.
- Tarama çizgileri, arazinin eğiminin en dik olduğu yönde (yani yokuş aşağı) çizilir. Bu, yerçekimi etkisiyle bir nesnenin yuvarlanacağı veya suyun akacağı yönü gösterir.
- Arazinin eğimi arttıkça (yani yokuş dikleştikçe), bu çizgiler daha kısa ve daha kalın çizilir.
- Arazinin eğimi azaldıkça (yani yokuş hafifledikçe), çizgiler daha uzun ve daha ince çizilir. Bu özellikler, haritayı okuyan kişinin arazinin genel şeklini ve eğimini kolayca anlamasını sağlar. Bu, tarama yönteminin temel prensibidir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, doğru seçeneğin D olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap D seçeneğidir.
