$16$. yüzyıldan itibaren Avrupa devletlerinin uyguladığı merkantilizm politikası, sömürgeciliğin temel ekonomik dayanaklarından biri olmuştur. Merkantilizm anlayışına göre bir devletin zenginliği, sahip olduğu değerli madenlerin miktarıyla ölçülürdü.
Bu bilgiye göre merkantilist devletlerin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sömürgelerdeki yerel halkın refah seviyesini yükseltmek
B) Dış ticareti serbestleştirerek küresel ekonomiyi canlandırmak
C) İhracatı artırıp ithalatı kısıtlayarak değerli maden birikimini sağlamak
D) Sömürgelerden kültürel ve bilimsel bilgi aktarımını teşvik etmek
E) Sömürgelerin bağımsızlığını destekleyerek uluslararası iş birliğini artırmak
Bu soruda, 16. yüzyıldan itibaren Avrupa devletlerinin uyguladığı merkantilizm politikasının temel amacını bulmamız isteniyor. Soruda verilen bilgiyi dikkatlice inceleyelim:
- Merkantilizm, sömürgeciliğin temel ekonomik dayanaklarından biri olmuştur. Bu bilgi, merkantilizmin sömürgelerle yakından ilişkili olduğunu ve sömürgelerin sömüren devletin çıkarları için kullanıldığını gösterir.
- Merkantilizm anlayışına göre bir devletin zenginliği, sahip olduğu değerli madenlerin (altın, gümüş vb.) miktarıyla ölçülürdü. Bu, merkantilist devletler için en önemli hedefin değerli maden biriktirmek olduğunu açıkça belirtir.
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendirelim:
- A) Sömürgelerdeki yerel halkın refah seviyesini yükseltmek: Merkantilizm ve sömürgecilik, sömüren devletin zenginliğini artırmayı hedeflerdi. Sömürgelerdeki yerel halkın refahı genellikle göz ardı edilir, hatta sömürülürdü. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
- B) Dış ticareti serbestleştirerek küresel ekonomiyi canlandırmak: Merkantilizm, dış ticareti serbestleştirmek yerine, kendi ülkesinin çıkarlarını korumak için ithalatı kısıtlayan ve ihracatı teşvik eden korumacı bir politikaydı. Bu seçenek de yanlıştır.
- C) İhracatı artırıp ithalatı kısıtlayarak değerli maden birikimini sağlamak: Bu seçenek, merkantilizmin temel prensibiyle tamamen örtüşmektedir. Bir devletin değerli maden birikimini artırmasının en etkili yolu, sattığı ürünlerden (ihracat) daha fazla gelir elde ederken, satın aldığı ürünler (ithalat) için daha az harcama yapmaktır. Bu durum, ülkeye sürekli değerli maden akışını sağlar ve zenginliğini artırır.
- D) Sömürgelerden kültürel ve bilimsel bilgi aktarımını teşvik etmek: Sömürgecilik döneminde bazı kültürel veya bilimsel etkileşimler yaşanmış olsa da, merkantilizmin temel ekonomik amacı bu değildi. Asıl amaç ekonomik kazanç ve değerli maden birikimiydi. Bu seçenek temel amacı yansıtmamaktadır.
- E) Sömürgelerin bağımsızlığını destekleyerek uluslararası iş birliğini artırmak: Merkantilist devletler, sömürgeleri kendi ekonomik çıkarları için kullanır ve onların bağımsızlığını desteklemek yerine kontrol altında tutmayı tercih ederlerdi. Bu seçenek merkantilizmin doğasına tamamen aykırıdır.
Yukarıdaki değerlendirmeler sonucunda, merkantilist devletlerin temel amacının değerli maden birikimini sağlamak olduğu ve bunu da ihracatı artırıp ithalatı kısıtlayarak gerçekleştirdikleri açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
