$1876$ Kanun-ı Esasi'si, Osmanlı Devleti'nin ilk anayasası olup, meşrutiyet yönetimine geçişin en önemli adımıdır. Bu anayasa ile birlikte, Osmanlı tarihinde yeni bir dönem başlamıştır. Kanun-ı Esasi'nin getirdiği yenilikler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Halkın seçtiği temsilcilerden oluşan Mebusan Meclisi'nin kurulması.
B) Padişahın yetkilerinin anayasa ile sınırlandırılması.
C) Yargı bağımsızlığının güvence altına alınması.
D) Temel hak ve özgürlüklerin anayasal güvenceye alınması.
E) Padişaha meclisi feshetme yetkisinin verilmemesi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün Osmanlı Devleti'nin ilk anayasası olan $1876$ Kanun-ı Esasi'sini ve getirdiği yenilikleri inceleyeceğiz. Bu anayasa, Osmanlı tarihinde önemli bir dönüm noktasıdır ve meşrutiyet yönetimine geçişin temelini atmıştır. Soru, Kanun-ı Esasi'nin getirdiği yenilikler arasında hangisinin yer almadığını bulmamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Halkın seçtiği temsilcilerden oluşan Mebusan Meclisi'nin kurulması: Bu, Kanun-ı Esasi'nin en önemli yeniliklerinden biridir. Anayasa ile birlikte, halkın belirli kriterlere göre seçtiği temsilcilerden oluşan Mebusan Meclisi kurulmuştur. Bu meclis, yasama faaliyetlerinde Padişahın yanında yer alarak halkın yönetime katılımını sağlamıştır. Dolayısıyla bu bir yeniliktir.
- B) Padişahın yetkilerinin anayasa ile sınırlandırılması: Kanun-ı Esasi'den önce Padişahın yetkileri mutlak ve sınırsızdı. Bu anayasa ile ilk kez Padişahın yetkileri yazılı bir metinle, yani anayasa ile belirlenmiş ve sınırlandırılmıştır. Her ne kadar bu sınırlar başlangıçta çok güçlü olmasa da, mutlakiyetten meşrutiyete geçişin ilk adımıydı. Dolayısıyla bu da bir yeniliktir.
- C) Yargı bağımsızlığının güvence altına alınması: Kanun-ı Esasi, yargı bağımsızlığını güvence altına alan maddeler içermiştir. Yargıçların azledilemezliği ve yargı kararlarının bağımsızlığı gibi ilkeler anayasada yer almıştır. Bu, hukuk devleti ilkesine doğru atılmış önemli bir adımdır. Dolayısıyla bu da bir yeniliktir.
- D) Temel hak ve özgürlüklerin anayasal güvenceye alınması: Kanun-ı Esasi, vatandaşların can, mal, namus güvenliği, konut dokunulmazlığı, eğitim hakkı, basın özgürlüğü gibi temel hak ve özgürlüklerini anayasal güvence altına almıştır. Bu haklar, Osmanlı tarihinde ilk kez yazılı bir anayasa ile güvence altına alınmıştır. Dolayısıyla bu da bir yeniliktir.
- E) Padişaha meclisi feshetme yetkisinin verilmemesi: Kanun-ı Esasi'nin en tartışmalı ve Padişahın gücünü koruyan maddelerinden biri, Padişaha Meclis-i Umumi'yi (Genel Meclis, yani Ayan ve Mebusan Meclislerini) feshetme yetkisi vermesiydi. Hatta II. Abdülhamid bu yetkisini kullanarak $1878$'de Meclis'i feshetmiş ve anayasayı askıya almıştır. Dolayısıyla, "Padişaha meclisi feshetme yetkisinin verilmemesi" ifadesi yanlıştır; tam tersine bu yetki Padişaha verilmiştir. Bu nedenle, bu seçenek Kanun-ı Esasi'nin getirdiği bir yenilik değildir, aksine Padişahın gücünü koruyan bir maddeydi.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı üzere, Kanun-ı Esasi Padişaha meclisi feshetme yetkisini vermiştir. Dolayısıyla, bu yetkinin verilmemesi Kanun-ı Esasi'nin getirdiği bir yenilik değildir.
Cevap E seçeneğidir.
