Merhaba sevgili öğrenciler!
Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyılda uyguladığı denge siyaseti, o dönemin karmaşık uluslararası ilişkileri ve imparatorluğun içinde bulunduğu zorlu koşullar göz önüne alındığında oldukça önemli bir stratejiydi. Şimdi bu soruyu adım adım inceleyelim:
19. Yüzyıl Osmanlısı ve Denge Siyaseti:
19. yüzyıl, Osmanlı Devleti için "gerileme" ve "dağılma" döneminin hızlandığı, "Avrupa'nın Hasta Adamı" olarak nitelendirildiği bir zamandı. Bu dönemde Osmanlı, hem iç isyanlarla (milliyetçilik akımının etkisiyle) hem de dışarıdan gelen büyük Avrupa devletlerinin (İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya) toprakları üzerindeki emelleriyle mücadele ediyordu. Kendi gücüyle bu tehditlerin tamamına karşı koyamayacağını anlayan Osmanlı, varlığını sürdürmek için farklı bir stratejiye yöneldi: Denge Siyaseti.
Denge siyaseti, basitçe, büyük devletlerin birbirleriyle olan çıkar çatışmalarından ve rekabetlerinden faydalanarak kendi toprak bütünlüğünü ve siyasi varlığını koruma politikasıdır. Bir devletin aşırı güçlenmesini engellemek ve kendi toprak bütünlüğünü korumak amacıyla, zaman zaman bir büyük devletle ittifak kurup diğerine karşı denge unsuru oluşturma prensibine dayanır.
Seçenekleri Değerlendirelim:
A) Yeni fetihler yaparak imparatorluğun sınırlarını genişletmek
Bu seçenek doğru değildir. 19. yüzyıl, Osmanlı Devleti için fetihler dönemi değil, aksine toprak kayıplarının yaşandığı bir dönemdir. Osmanlı'nın bu dönemdeki temel amacı, mevcut topraklarını korumak ve daha fazla kayıp vermemekti, yeni fetihler yapmak gibi bir gücü veya hedefi yoktu.
B) Sanayileşerek Avrupa devletleriyle ekonomik rekabete girmek
Bu seçenek de denge siyasetinin doğrudan amacı değildir. Osmanlı Devleti'nde sanayileşme ve modernleşme çabaları olsa da, denge siyaseti daha çok siyasi ve askeri varlığı sürdürmeye yönelik bir dış politika stratejisidir. Ekonomik rekabet, bu stratejinin birincil amacı değildir.
C) İki veya daha fazla büyük devletin çıkar çatışmalarından yararlanarak varlığını sürdürmek
İşte bu seçenek, denge siyasetinin temel amacını en doğru şekilde ifade etmektedir. 19. yüzyılda Rusya'nın sıcak denizlere inme isteği, İngiltere'nin Hindistan yolu üzerindeki güvenliği sağlama çabası, Fransa'nın Akdeniz'deki nüfuz arayışı gibi farklı büyük devletlerin Osmanlı toprakları üzerindeki emelleri vardı. Osmanlı Devleti, bu devletlerin birbirleriyle olan rekabetini ve çatışmalarını kullanarak, birine karşı diğerinden destek alarak toprak bütünlüğünü korumaya çalıştı. Örneğin, Kırım Savaşı'nda (1853-1856) İngiltere ve Fransa'nın desteğini alarak Rusya'nın ilerleyişini durdurmuştur. Bu politika, Osmanlı'nın kendi gücüyle baş edemediği tehditler karşısında hayatta kalma mekanizmasıydı.
D) Kendi gücüyle tüm iç ve dış tehditleri bertaraf etmek
Bu seçenek doğru değildir. Osmanlı Devleti, 19. yüzyılda kendi gücüyle tüm iç ve dış tehditleri bertaraf edebilecek durumda değildi. Zaten denge siyasetine başvurmasının temel nedeni de kendi gücünün yetersiz kalmasıydı. Bu politika, zayıflığın bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
E) Milliyetçilik akımının etkilerini ortadan kaldırarak eski imparatorluk yapısını korumak
Milliyetçilik akımının etkilerini ortadan kaldırmak ve imparatorluk yapısını korumak, Osmanlı'nın iç politikadaki önemli hedeflerinden biriydi (Tanzimat, Islahat Fermanları gibi). Ancak denge siyaseti, daha çok dış politikada, büyük devletlerin müdahalelerine karşı imparatorluğun toprak bütünlüğünü korumaya yönelik bir stratejidir. Milliyetçilikle mücadele, denge siyasetinin doğrudan amacı değil, imparatorluğu ayakta tutma çabasının farklı bir boyutuydu.
Sonuç:
Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyıldaki denge siyasetinin temel amacı, kendi gücünün yetersiz kaldığı bir dönemde, Avrupa'nın büyük güçleri arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanarak varlığını sürdürmek ve toprak bütünlüğünü korumaktı.
Cevap C seçeneğidir.
