10. sınıf din kültürü 2. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 1

Günümüzde teknoloji, hayatın her alanında önemli bir yer tutmaktadır. İnternet, yapay zeka, biyoteknoloji gibi alanlardaki gelişmeler, insanlığa büyük faydalar sunarken, ahlaki sınırlar ve sorumluluklar konusunda yeni tartışmaları da beraberinde getirmektedir.

Teknolojinin ahlaki kullanımına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi İslam ahlakıyla çelişir?

A) Teknoloji, insanların iyiliğini ve refahını artırmak için kullanılmalıdır.

B) Teknolojinin kötüye kullanımından doğacak zararlara karşı önlemler alınmalıdır.

C) Teknoloji, özel hayatın gizliliğini ihlal etmeyecek şekilde geliştirilmelidir.

D) Teknoloji, her durumda insanın iradesini ve sorumluluğunu ortadan kaldırır.

E) Teknolojinin kullanımı, adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun olmalıdır.

Sevgili öğrenciler, bu soruda teknolojinin ahlaki kullanımına ilişkin verilen yargılardan hangisinin İslam ahlakıyla çeliştiğini bulmamız isteniyor. Her bir seçeneği İslam ahlakının temel prensipleri açısından değerlendirelim:

• A) Teknoloji, insanların iyiliğini ve refahını artırmak için kullanılmalıdır.

  İslam ahlakı, insanların faydasına olan her türlü gelişmeyi ve çabayı teşvik eder. Teknoloji de, insanlığın yaşam kalitesini yükseltmek, sağlık, eğitim, iletişim gibi alanlarda ilerleme sağlamak amacıyla kullanıldığında İslam'ın "maslahat" (kamu yararı) ilkesiyle tamamen uyumludur. Bu nedenle bu yargı İslam ahlakıyla çelişmez, aksine örtüşür.

• B) Teknolojinin kötüye kullanımından doğacak zararlara karşı önlemler alınmalıdır.

  İslam ahlakı, "sedd-i zerâi" (kötülüğe giden yolları tıkamak) prensibi gereği, potansiyel zararları önlemeyi ve tedbir almayı emreder. Teknolojinin yanlış ellerde veya kötü niyetlerle kullanılması sonucu ortaya çıkabilecek zararlara (veri hırsızlığı, siber zorbalık, bağımlılık vb.) karşı önlem almak, İslam'ın temel koruma ve güvenlik ilkeleriyle tamamen uyumludur. Bu yargı da İslam ahlakıyla çelişmez.

• C) Teknoloji, özel hayatın gizliliğini ihlal etmeyecek şekilde geliştirilmelidir.

  İslam, bireylerin özel hayatının gizliliğine (mahremiyet) büyük önem verir ve başkalarının özel alanlarına müdahale etmeyi, casusluk yapmayı yasaklar. Teknoloji geliştirilirken bu ilkenin gözetilmesi, kişisel verilerin korunması ve izinsiz erişimin engellenmesi, İslam ahlakının temel bir gereğidir. Bu yargı da İslam ahlakıyla çelişmez.

• D) Teknoloji, her durumda insanın iradesini ve sorumluluğunu ortadan kaldırır.

  İslam inancına göre insan, akıl ve irade sahibi bir varlıktır ve yaptığı her eylemden sorumludur. Teknoloji, bir araçtır. Bu aracı iyiye veya kötüye kullanma tercihi, insanın kendi iradesine ve seçimine bağlıdır. Teknoloji ne kadar gelişmiş olursa olsun, insanın ahlaki sorumluluğunu ve hesap verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Örneğin, bir kişi interneti kötü amaçlarla kullanıyorsa, bu eylemin sorumlusu internet değil, o kişidir. Bu yargı, insanın özgür iradesi ve sorumluluğu konusundaki İslam ahlakıyla temelden çelişmektedir.

• E) Teknolojinin kullanımı, adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun olmalıdır.

  Adalet ve hakkaniyet, İslam ahlakının en temel ve evrensel ilkelerindendir. Teknolojinin faydalarının adil bir şekilde dağıtılması, teknolojiye erişimde fırsat eşitliğinin sağlanması, teknolojik gelişmelerin kimseyi mağdur etmemesi ve sömürüye yol açmaması İslam'ın adalet anlayışıyla tamamen uyumludur. Bu yargı da İslam ahlakıyla çelişmez.

Yukarıdaki değerlendirmeler sonucunda, teknolojinin insanın iradesini ve sorumluluğunu ortadan kaldırdığı yönündeki yargının, İslam ahlakının temel prensiplerinden olan insan iradesi ve sorumluluğu ilkesiyle çeliştiği açıkça görülmektedir.

Cevap D seçeneğidir.