2. sınıf Türkçe yazım kuralları konu anlatımı ve test Test 1

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

A) O da bizimle sinemaya gelecek.
B) Bu konuyu Ahmet'de biliyor olmalı.
C) Sınavda başarılı olmak için çok çalıştı.
D) Kitabı okudum da çok beğendim.

Sevgili öğrenciler, bu soruda "de/da" bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılan cümleyi bulmamız isteniyor. "De/da" bağlacının ve "-de/-da" ekinin temel farklarını hatırlayarak her seçeneği dikkatlice inceleyelim:

"De/da" Bağlacı:

• Her zaman kelimeden ayrı yazılır.
• Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı genellikle bozulmaz veya çok az değişir.
• "Bile" veya "dahi" anlamı katar.
• Ünsüz benzeşmesine uğramaz (yani "te/ta" olmaz).
• Özel isimlere geldiğinde kesme işaretiyle ayrılmaz.

"-de/-da" Hâl Eki (Bulunma Hâli):

• Her zaman kelimeye bitişik yazılır.
• Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur veya anlamsız hale gelir.
• "Nerede?", "Kimde?", "Ne zaman?" gibi sorulara cevap verebilir.
• Ünsüz benzeşmesine uğrayabilir (yani "te/ta" olabilir).
• Özel isimlere geldiğinde kesme işaretiyle ayrılır (örneğin "Ankara'da").

Şimdi seçenekleri bu kurallara göre tek tek inceleyelim:

• A) O da bizimle sinemaya gelecek.

  Buradaki "da"yı cümleden çıkardığımızda "O bizimle sinemaya gelecek." cümlesi oluşur ve cümlenin anlamı bozulmaz. "O bile bizimle gelecek" anlamı taşır. Bu bir bağlaçtır ve ayrı yazımı doğrudur.

• B) Bu konuyu Ahmet'de biliyor olmalı.

  Buradaki "de"yi cümleden çıkardığımızda "Bu konuyu Ahmet biliyor olmalı." cümlesi oluşur ve anlam bozulmaz. "Ahmet bile biliyor olmalı" anlamı taşır. Bu bir bağlaçtır. Bağlaç olan "de/da" özel isimlere geldiğinde kesme işaretiyle ayrılmaz ve bitişik yazılmaz, her zaman ayrı yazılır. Doğrusu "Ahmet de biliyor olmalı" şeklinde olmalıydı. Bu cümlede "de" bağlacı hem bitişik yazılmış hem de kesme işaretiyle ayrılmış, bu nedenle yazım yanlıştır.

• C) Sınavda başarılı olmak için çok çalıştı.

  Buradaki "da"yı cümleden çıkardığımızda "Sınav başarılı olmak için çok çalıştı." cümlesi oluşur ve cümle anlamsız hale gelir. "Sınavda" kelimesi "nerede?" sorusuna cevap verir ve bulunma hâl ekidir. Bu bir ektir ve bitişik yazımı doğrudur.

• D) Kitabı okudum da çok beğendim.

  Buradaki "da"yı cümleden çıkardığımızda "Kitabı okudum çok beğendim." cümlesi oluşur ve anlam bozulmaz (iki cümleyi birbirine bağlama görevi üstlenir). Bu bir bağlaçtır ve ayrı yazımı doğrudur.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "de/da" bağlacının yazımıyla ilgili yanlışlık yapılan seçeneğin B olduğu açıkça görülmektedir.

Cevap B seçeneğidir.