Bir tarih araştırmacısı, İstiklal Savaşı dönemine ait günlükleri incelerken yazarın duygularını, önyargılarını ve bakış açısını değerlendirmektedir. Bu araştırmacı hangi tarihsel eleştiri yöntemini uygulamaktadır?
A) Dış tenkit
B) İç tenkit
C) Kronolojik analiz
D) Karşılaştırmalı tarih
Tarih araştırmalarında kaynakları doğru anlamak ve değerlendirmek, güvenilir bilgilere ulaşmak için hayati öneme sahiptir. Bu süreçte kullanılan temel yöntemlerden biri de tarihsel eleştiridir.
Soru, bir tarih araştırmacısının İstiklal Savaşı dönemine ait günlükleri incelerken yazarın duygularını, önyargılarını ve bakış açısını değerlendirmesini konu almaktadır. Bu durum, kaynağın içeriğinin güvenilirliği ve tarafsızlığı ile ilgilidir.
- Dış tenkit (External criticism), bir kaynağın "gerçek" olup olmadığını, yani orijinalliğini ve aidiyetini sorgulayan yöntemdir. Kaynağın kim tarafından, ne zaman ve nerede yazıldığı, kullanılan dilin döneme uygunluğu, kağıdın veya mürekkebin özellikleri gibi fiziksel ve dışsal özellikler incelenir. Örneğin, bir belgenin sahte olup olmadığını anlamak dış tenkitin konusudur. Soru metnindeki durum bu kapsamda değildir.
- İç tenkit (Internal criticism) ise, kaynağın içeriğinin "doğru" olup olmadığını, yani güvenilirliğini ve inandırıcılığını sorgulayan yöntemdir. Yazarın olayları ne kadar doğru aktardığı, kişisel duygularının, önyargılarının veya çıkar çatışmalarının anlatıma yansıyıp yansımadığı, bilgilerin başka kaynaklarla tutarlılığı gibi unsurlar değerlendirilir. Soru metninde araştırmacının yazarın duygularını, önyargılarını ve bakış açısını değerlendirmesi tam olarak iç tenkitin alanına girer. Çünkü bu, yazarın anlattıklarının ne kadar objektif ve güvenilir olduğunu anlamaya yönelik bir çabadır.
- Kronolojik analiz, olayları zaman sırasına göre inceleme yöntemidir ve bir eleştiri yöntemi olmaktan ziyade bir sıralama ve anlama yöntemidir.
- Karşılaştırmalı tarih, farklı toplumları, dönemleri veya olayları benzerlik ve farklılıkları açısından inceleme yöntemidir. Bu da doğrudan bir kaynak eleştirisi yöntemi değildir.
Bu nedenle, yazarın duygularını, önyargılarını ve bakış açısını değerlendirmek, kaynağın içeriğinin güvenilirliğini sorgulayan iç tenkit yöntemine girer.
Cevap B seçeneğidir.
