Servet-i Fünun dönemi romanlarında kullanılan dil ile Milli Edebiyat dönemi romanlarında kullanılan dil karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi Servet-i Fünun dönemi için söylenemez?
A) Arapça ve Farsça tamlamalarla yüklü, ağır bir dil kullanılmıştır.
B) Sanatlı ve süslü bir anlatım ön plandadır.
C) Halkın günlük konuşma dilinden uzak, seçkin bir dil tercih edilmiştir.
D) Dilde sadeleşme fikri savunulmuş ve Türkçe kelimelere ağırlık verilmiştir.
E) Cümle yapıları karmaşık ve alışılmamış bağdaştırmalarla doludur.
Sevgili öğrenciler, bu soruda Servet-i Fünun dönemi romanlarında kullanılan dilin özelliklerini hatırlamamız ve Milli Edebiyat dönemi ile karşılaştırarak doğru olmayan ifadeyi bulmamız isteniyor. Hadi her seçeneği tek tek inceleyelim:
- Servet-i Fünun Dönemi Dil Anlayışı: Bu dönem sanatçıları, "sanat için sanat" anlayışıyla hareket etmişlerdir. Eserlerinde estetik ve güzellik ön planda olduğu için, dilde de oldukça süslü, sanatlı ve ağır bir anlatım tercih etmişlerdir. Halkın anlayabileceği sade bir dil yerine, seçkin bir zümreye hitap eden, Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalarla yüklü bir dil kullanmışlardır. Cümle yapıları karmaşık, anlatım kapalı ve mecazlarla doludur.
- Milli Edebiyat Dönemi Dil Anlayışı: Bu dönemin en temel amacı, dilde sadeleşmeyi sağlamak ve halkın anlayabileceği, konuşma diline yakın bir Türkçe kullanmaktır. Arapça ve Farsça tamlamalardan arınmış, öz Türkçe kelimelere ağırlık veren bir dil anlayışı benimsenmiştir.
Şimdi seçenekleri Servet-i Fünun dönemi özellikleri açısından değerlendirelim:
- A) Arapça ve Farsça tamlamalarla yüklü, ağır bir dil kullanılmıştır.
Bu ifade, Servet-i Fünun dönemi dilinin en belirgin özelliklerinden biridir. Sanatçılar, dillerini zenginleştirmek ve estetik bir hava katmak amacıyla Arapça ve Farsça kelime ve tamlamaları sıkça kullanmışlardır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- B) Sanatlı ve süslü bir anlatım ön plandadır.
Servet-i Fünun dönemi, "sanat için sanat" anlayışının zirveye çıktığı bir dönemdir. Bu nedenle eserlerde anlatım, edebi sanatlarla bezenmiş, süslü ve estetik kaygılarla dolu bir yapıya sahiptir. Bu ifade de doğrudur.
- C) Halkın günlük konuşma dilinden uzak, seçkin bir dil tercih edilmiştir.
Servet-i Fünun sanatçıları, geniş halk kitlelerine değil, daha çok aydın ve eğitimli kesime hitap etmeyi amaçlamışlardır. Bu yüzden kullandıkları dil, halkın günlük yaşamda kullandığı dilden oldukça uzaktır ve seçkinci bir nitelik taşır. Bu ifade de doğrudur.
- D) Dilde sadeleşme fikri savunulmuş ve Türkçe kelimelere ağırlık verilmiştir.
İşte bu ifade, Servet-i Fünun dönemi için söylenemez. Dilde sadeleşme fikri ve Türkçe kelimelere ağırlık verme çabası, Servet-i Fünun döneminin tam tersine, Milli Edebiyat döneminin temel prensibidir. Servet-i Fünun sanatçıları, dilde sadeleşmeyi değil, tam aksine dili ağırlaştırmayı ve süslemeyi tercih etmişlerdir.
- E) Cümle yapıları karmaşık ve alışılmamış bağdaştırmalarla doludur.
Servet-i Fünun dönemi romanlarında, anlatımı daha etkileyici ve sanatsal kılmak amacıyla alışılmadık söz dizimleri, uzun ve karmaşık cümleler, hatta bazen dil bilgisi kurallarına aykırı kullanımlar görülür. Bu ifade de doğrudur.
Yukarıdaki analizlerden de anlaşıldığı gibi, "Dilde sadeleşme fikri savunulmuş ve Türkçe kelimelere ağırlık verilmiştir" ifadesi Servet-i Fünun dönemi için değil, Milli Edebiyat dönemi için geçerlidir.
Cevap D seçeneğidir.
