2026 TYT Biyoloji Protistalar Nasıl Sınıflandırılır? Test 1

Sporlular (Apicomplexa) grubunda yer alan ve insanda sıtma hastalığına neden olan $Plasmodium$ $malariae$ ile ilgili hangisi söylenebilir?

A) Aktif hareket etmelerini sağlayan sil veya kamçıları bulunur.
B) Besinlerini fagositoz yoluyla katı parçacıklar halinde alırlar.
C) Kontraktil kofulları çok gelişmiştir.
D) Yaşam döngülerinde eşeyli ve eşeysiz üremenin birbirini takip ettiği metagenez görülür.
E) Kendi besinini üreten ototrof canlılardır.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, Apicomplexa grubunda yer alan ve insanda sıtma hastalığına neden olan $Plasmodium$ $malariae$ parazitinin özelliklerini inceleyeceğiz. Her bir seçeneği dikkatlice değerlendirerek doğru cevabı bulalım.

• A) Aktif hareket etmelerini sağlayan sil veya kamçıları bulunur.

  Apicomplexa (Sporlular) grubunun üyeleri, yaşam döngülerinin çoğu evresinde aktif hareket için sil (kirpik) veya kamçı (flagella) gibi yapılar bulundurmazlar. Bu canlılar genellikle konak hücreler içinde veya vücut sıvılarında kayma hareketi (gliding motility) ile hareket ederler. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.

• B) Besinlerini fagositoz yoluyla katı parçacıklar halinde alırlar.

  $Plasmodium$ gibi Apicomplexa üyeleri, genellikle konak hücrelerin içinde yaşarlar ve besinlerini konak hücrenin sitoplazmasından veya vücut sıvılarından difüzyon veya pinositoz gibi yöntemlerle absorbe ederler. Fagositoz, genellikle serbest yaşayan amip benzeri protistlerde görülen bir beslenme şeklidir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

• C) Kontraktil kofulları çok gelişmiştir.

  Kontraktil kofullar (büzüşen kofullar), özellikle tatlı suda yaşayan protistlerde, hücreye giren fazla suyu dışarı atarak ozmotik dengeyi korumak için gelişmiş yapılardır. $Plasmodium$, insan kanı ve hücreleri gibi izotonik (tuz derişimi dengeli) ortamlarda yaşadığı için, bu tür bir yapıya ihtiyaç duymaz ve kontraktil kofulları gelişmemiştir. Bu ifade yanlıştır.

• D) Yaşam döngülerinde eşeyli ve eşeysiz üremenin birbirini takip ettiği metagenez görülür.

  Bu ifade, $Plasmodium$ türlerinin yaşam döngüsünün temel bir özelliğidir. $Plasmodium$'un yaşam döngüsü, hem insan (eşeysiz üreme evreleri) hem de sivrisinek (eşeyli üreme evreleri) olmak üzere iki farklı konakta gerçekleşir. İnsanda eşeysiz üreme (şizogoni), sivrisinekte ise eşeyli üreme (gametogoni ve döllenme) ve ardından eşeysiz üreme (sporogoni) evreleri birbirini takip eder. Bu durum, "metagenez" veya "döl değişimi" olarak adlandırılır. Bu ifade doğrudur.

• E) Kendi besinini üreten ototrof canlılardır.

  $Plasmodium$ bir parazittir ve yaşamını sürdürmek için konakçıdan besin almak zorundadır. Yani, kendi besinini üretemeyen heterotrof bir canlıdır. Ototrof canlılar (fotosentez veya kemosentez yapanlar) kendi besinlerini üretirler. Bu ifade yanlıştır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, $Plasmodium$ $malariae$ ile ilgili doğru olan ifade D seçeneğinde verilmiştir.

Cevap D seçeneğidir.