S tipi büyüme eğrisinin logaritmik artış evresinde popülasyonda hangi durum gözlenir?
A) Doğum oranı ölüm oranına eşittir.
B) Birey sayısı birim zamanda en yüksek hızla artar.
C) Çevresel direnç maksimum seviyeye ulaşmıştır.
D) Popülasyon taşıma kapasitesinin çok üzerindedir.
Aşağıdaki soruyu adım adım inceleyelim ve S tipi büyüme eğrisinin logaritmik artış evresinde popülasyonda gözlenen durumu anlayalım.
- S Tipi Büyüme Eğrisi Nedir? S tipi büyüme eğrisi (lojistik büyüme eğrisi), bir popülasyonun sınırlı kaynaklara sahip bir ortamda zaman içindeki büyümesini gösterir. Bu eğri genellikle dört ana evreden oluşur: Gecikme evresi, logaritmik (üssel) artış evresi, yavaşlayan artış evresi ve denge (taşıma kapasitesi) evresi.
- Logaritmik Artış Evresi Nedir? Bu evre, popülasyonun ortama uyum sağladıktan sonra, kaynakların bol olduğu ve çevresel direncin henüz düşük olduğu dönemde hızla büyüdüğü evredir. Bu evrede doğum oranı ölüm oranından belirgin şekilde yüksektir. Popülasyonun büyüme hızı bu evrede maksimuma ulaşır veya bu evrenin sonlarına doğru maksimuma yaklaşır.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Doğum oranı ölüm oranına eşittir. Bu durum, popülasyonun taşıma kapasitesine ($K$) ulaştığı ve büyümenin durduğu denge evresinde gözlenir. Logaritmik artış evresinde ise doğum oranı ölüm oranından çok daha yüksektir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Birey sayısı birim zamanda en yüksek hızla artar. Logaritmik artış evresi, popülasyonun en hızlı büyüdüğü dönemdir. Kaynakların bol olması ve çevresel direncin düşük olması sayesinde, popülasyonun birey sayısı birim zamanda maksimum veya maksimuma yakın bir hızla artar. Eğrinin en dik olduğu kısım bu evreye denk gelir. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
- C) Çevresel direnç maksimum seviyeye ulaşmıştır. Çevresel direnç (kaynak kıtlığı, hastalıklar, yırtıcılar vb.), popülasyon taşıma kapasitesine yaklaştıkça artar ve denge evresinde maksimum seviyeye ulaşır. Logaritmik artış evresinde ise çevresel direnç henüz düşüktür. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Popülasyon taşıma kapasitesinin çok üzerindedir. S tipi büyüme eğrisinde popülasyon genellikle taşıma kapasitesinin ($K$) üzerine çıkmaz veya kısa süreli aşmalar yaşasa bile hızla geri döner. Logaritmik artış evresi, popülasyonun taşıma kapasitesine doğru hızla ilerlediği bir evredir, henüz taşıma kapasitesine ulaşmamıştır. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Bu analizler sonucunda, S tipi büyüme eğrisinin logaritmik artış evresinde popülasyonun en yüksek hızla büyüdüğü sonucuna varırız.
Cevap B seçeneğidir.
