Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmalara gelen eklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
A) Babam yıllarca THY'de çalıştı.
B) TDK'nın yeni sözlüğünü aldım.
C) TRT'den yapılan açıklamayı dinledik.
D) MEB'in yayınladığı takvimi inceledik.
Sevgili öğrenciler, bu soruda kısaltmalara gelen eklerin doğru yazımı kuralını hatırlamamız gerekiyor. Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın okunuşunda son harfin ses değeri esas alınır. Yani, kısaltmanın açılımına göre değil, kısaltmanın harf harf okunuşuna göre ek getirilir. Şimdi seçenekleri bu kurala göre inceleyelim:
- A) Babam yıllarca THY'de çalıştı.
- Buradaki kısaltma "THY" (Türk Hava Yolları)'dir.
- Kısaltmayı harf harf okuduğumuzda "te-he-ye" şeklinde okunur.
- Son harf "Y" (ye) olduğu için gelen ek "-de" doğru yazılmıştır. "THY'de" (te-he-ye-de) şeklinde okunur. Bu seçenekte bir yanlışlık yoktur.
- B) TDK'nın yeni sözlüğünü aldım.
- Buradaki kısaltma "TDK" (Türk Dil Kurumu)'dir.
- Kısaltmayı harf harf okuduğumuzda "te-de-ke" şeklinde okunur.
- Son harf "K" (ke) olduğu için, bu harfe gelen ekin "-nin" olması gerekirdi. Yani "TDK'nin" (te-de-ke-nin) şeklinde yazılmalıydı.
- Ancak cümlede "TDK'nın" şeklinde yazılmıştır. Bu, "K" harfinin "ka" şeklinde okunmasından kaynaklanan yaygın bir hatadır. Kurala göre "K" harfi "ke" olarak okunur. Bu seçenekte kısaltmaya gelen ekin yazımında bir yanlışlık yapılmıştır.
- C) TRT'den yapılan açıklamayı dinledik.
- Buradaki kısaltma "TRT" (Türkiye Radyo Televizyon Kurumu)'dir.
- Kısaltmayı harf harf okuduğumuzda "te-re-te" şeklinde okunur.
- Son harf "T" (te) olduğu için gelen ek "-den" doğru yazılmıştır. "TRT'den" (te-re-te-den) şeklinde okunur. Bu seçenekte bir yanlışlık yoktur.
- D) MEB'in yayınladığı takvimi inceledik.
- Buradaki kısaltma "MEB" (Millî Eğitim Bakanlığı)'dir.
- Kısaltmayı harf harf okuduğumuzda "me-e-be" şeklinde okunur.
- Son harf "B" (be) olduğu için gelen ek "-in" doğru yazılmıştır. "MEB'in" (me-e-be-in) şeklinde okunur. Bu seçenekte bir yanlışlık yoktur.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "TDK'nın" ifadesinde kısaltmaya gelen ekin yanlış yazıldığını görüyoruz. Doğrusu "TDK'nin" olmalıydı.
Cevap B seçeneğidir.
