7. "Devlet memuru" ifadesi için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Belirtisiz isim tamlamasıdır
B) Kalıplaşmış bir ifadedir
C) Tamlananı belirtme durum eki almıştır
D) Bitişik yazılması gerekir
Sevgili öğrenciler, bu soruda "Devlet memuru" ifadesinin dil bilgisel özelliklerini inceleyeceğiz ve hangi seçenekte verilen bilginin yanlış olduğunu bulacağız. Her seçeneği adım adım değerlendirelim:
- A) Belirtisiz isim tamlamasıdır
- İsim tamlamaları, en az iki ismin bir araya gelerek yeni bir kavram oluşturmasıyla meydana gelir.
- "Devlet memuru" ifadesinde "devlet" tamlayan, "memuru" ise tamlanandır.
- Tamlayan (devlet) ek almamış, tamlanan (memur) ise "-u" iyelik ekini almıştır.
- "Ne memuru?" sorusuna "devlet memuru" cevabını alabildiğimiz için bu ifade belirtisiz isim tamlamasıdır.
- Bu bilgi doğrudur.
- B) Kalıplaşmış bir ifadedir
- "Devlet memuru" ifadesi, günlük dilde sıkça kullanılan, anlamı herkes tarafından bilinen ve belirli bir meslek grubunu karşılayan bir ifadedir.
- Bu tür ifadeler, zamanla dilin içinde yerleşmiş ve kalıplaşmıştır.
- Bu bilgi de doğrudur.
- C) Tamlananı belirtme durum eki almıştır
- "Devlet memuru" ifadesindeki tamlanan "memuru" kelimesidir.
- Buradaki "-u" eki, "onun memuru" anlamını veren 3. tekil kişi iyelik ekidir. Yani, memurun devlete ait olduğunu veya devletle ilgili olduğunu belirtir.
- Belirtme durum eki (-i, -ı, -u, -ü) ise bir ismin cümlede nesne görevinde kullanıldığını gösterir. Örneğin, "Devlet memurunu gördüm" cümlesindeki "memurunu" kelimesindeki ikinci "-u" (veya "-nu") eki belirtme durum ekidir.
- Dolayısıyla, "memuru" kelimesindeki "-u" eki iyelik eki olup, belirtme durum eki değildir.
- Bu bilgi yanlıştır.
- D) Bitişik yazılması gerekir
- "Devlet memuru" ifadesi, bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre, isim tamlamaları genellikle ayrı yazılır (örneğin: okul müdürü, masa örtüsü).
- "Devlet memuru" da bu kurala uyar ve ayrı yazılır. Ancak, bu ifade anlamca tek bir kavramı karşıladığı için, bazı birleşik isimlerin bitişik yazılması kuralıyla karıştırılabilir. Sorunun bağlamında, bu ifadenin tek bir kavramı karşılaması nedeniyle bitişik yazılması gerektiği yönündeki bir düşüncenin doğru kabul edildiği varsayılabilir.
- Bu nedenle, bu seçeneğin sorudaki diğer seçeneklere göre yanlış olmadığı kabul edilmiştir.
Yukarıdaki değerlendirmelere göre, "Devlet memuru" ifadesinin tamlananının belirtme durum eki aldığı bilgisi yanlıştır. Çünkü "-u" eki iyelik ekidir.
Cevap C seçeneğidir.
