Kemosentez ve fotosentez karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi her iki olay için de ortaktır?
A) Işık enerjisi kullanma
B) İnorganik maddeleri oksitleme
C) Organik madde sentezleme
D) Oksijen üretme
Merhaba sevgili öğrenciler!
Kemosentez ve fotosentez, canlılar dünyasında besin üretimi için hayati öneme sahip iki farklı ototrof beslenme şeklidir. Her ikisi de inorganik maddelerden organik madde sentezleme yeteneğine sahiptir ancak bu sentez için kullandıkları enerji kaynakları farklıdır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek ortak noktayı bulalım:
- A) Işık enerjisi kullanma: Bu özellik sadece fotosentez için geçerlidir. Fotosentez yapan canlılar (bitkiler, algler, siyanobakteriler) güneş ışığını enerji kaynağı olarak kullanır. Kemosentezde ise ışık enerjisi kullanılmaz, bunun yerine inorganik maddelerin oksidasyonundan elde edilen kimyasal enerji kullanılır. Bu nedenle bu seçenek ortak değildir.
- B) İnorganik maddeleri oksitleme: Bu özellik kemosentezin temel enerji elde etme yöntemidir. Kemosentetik canlılar (bazı bakteriler ve arkeler) amonyak, nitrit, hidrojen sülfür, demir gibi inorganik bileşikleri oksitleyerek enerji elde ederler. Fotosentezde ise inorganik maddeler (su ve karbondioksit) kullanılır ancak enerji elde etmek için oksitlenme reaksiyonları ana mekanizma değildir; enerji kaynağı ışıktır. Bu nedenle bu seçenek ortak değildir.
- C) Organik madde sentezleme: Hem fotosentez hem de kemosentezin nihai amacı budur. Her iki olayda da inorganik maddelerden (başta karbondioksit ve su olmak üzere) kendi besinlerini, yani organik maddeleri (genellikle glikoz) sentezlerler. Bu, ototrof canlıların temel özelliğidir. Fotosentezde ışık enerjisiyle, kemosentezde ise kimyasal enerjiyle bu sentez gerçekleşir. Bu nedenle bu seçenek her iki olay için de ortaktır.
- D) Oksijen üretme: Bu özellik genellikle fotosentez için geçerlidir (özellikle oksijenli fotosentez). Bitkiler, algler ve siyanobakteriler fotosentez yaparken yan ürün olarak oksijen üretirler. Ancak kemosentezde oksijen üretimi söz konusu değildir. Hatta bazı kemosentetik canlılar oksijensiz ortamlarda yaşar. Bu nedenle bu seçenek ortak değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, kemosentez ve fotosentezin ortak özelliği, her ikisinin de inorganik maddelerden kendi besinleri olan organik maddeleri sentezlemesidir.
Cevap C seçeneğidir.
