9. "Kara haber tez duyulur." atasözündeki "kara haber" ifadesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştir?
A) Sıfat tamlamasıdır
B) Kalıplaşmıştır
C) Bileşik sıfat oluşturmuştur
D) Anlamı gerçek renk ifadesinden farklıdır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, "Kara haber tez duyulur." atasözündeki "kara haber" ifadesinin dil bilgisel özelliklerini ve anlamını inceleyeceğiz. Adım adım gidelim:
- "Kara haber" ifadesini inceleyelim: Bu ifade, "kara" kelimesi ile "haber" kelimesinin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Burada "kara" kelimesi, haberin rengini değil, niteliğini (kötü, üzücü) belirtmektedir.
- A) Sıfat tamlamasıdır: Bir isimden önce gelerek o ismi niteleyen veya belirten kelimeye sıfat denir. Sıfat ve ismin bir araya gelmesiyle sıfat tamlaması oluşur. "Nasıl haber?" sorusuna "kara haber" cevabını alıyoruz. Burada "kara" kelimesi "haber" ismini niteleyen bir sıfattır. Dolayısıyla "kara haber" bir sıfat tamlamasıdır. Bu ifade doğrudur.
- B) Kalıplaşmıştır: "Kara haber" ifadesi, Türkçede kötü, üzücü, felaket haberi anlamında yaygın olarak kullanılan, anlamı herkesçe bilinen ve değişmeyen bir ifadedir. Atasözlerinde ve deyimlerde geçen ifadeler genellikle kalıplaşmıştır. Bu ifade doğrudur.
- C) Bileşik sıfat oluşturmuştur: Bileşik sıfatlar, genellikle birden fazla kelimenin bir araya gelerek yeni bir sıfat oluşturmasıyla meydana gelir (örneğin: "açıkgöz çocuk", "çokbilmiş öğrenci", "beş parasız adam"). "Kara haber" ifadesinde "kara" tek başına bir sıfattır ve "haber" ismini nitelemiştir. Bu bir sıfat tamlamasıdır, bileşik sıfat değildir. "Kara" ve "haber" kelimeleri birleşip yeni bir sıfat görevi üstlenmemiştir. Bu ifade yanlıştır.
- D) Anlamı gerçek renk ifadesinden farklıdır: "Kara" kelimesi normalde bir rengi (siyah) ifade eder. Ancak "kara haber" ifadesinde "kara", haberin rengini değil, içeriğinin kötü, üzücü olduğunu belirtir. Yani mecazi bir anlam kazanmıştır. Bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, "kara haber" ifadesi bir sıfat tamlamasıdır ve bileşik sıfat değildir.
Cevap C seçeneğidir.
