6. sınıf Fen Bilimleri yol-zaman ve sürat-zaman grafikleri nasıl çizilir? Test 1

Bir bisikletli düz bir yolda 5 m/s sabit süratle 20 saniye hareket ediyor, ardından 10 saniye duruyor. Bu hareket için sürat-zaman grafiği aşağıdakilerden hangisi gibi olur?

A) Zamanla artan doğrusal bir grafik
B) Önce sabit, sonra sıfır değerinde yatay çizgiler
C) Sürekli azalan doğrusal bir grafik
D) Dalgalı bir grafik

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruyu çözmek için, sürat-zaman grafiklerinin bize ne anlattığını ve verilen hareket bilgilerini bu grafiklere nasıl yansıtacağımızı adım adım inceleyelim. Sürat-zaman grafikleri, bir cismin süratinin zamanla nasıl değiştiğini gösterir. Yatay eksen zamanı, dikey eksen ise sürati temsil eder.

• Adım 1: Hareketin İlk Bölümünü Anlayalım

  Bisikletli, düz bir yolda 5 m/s sabit süratle 20 saniye hareket ediyor. "Sabit sürat" ifadesi çok önemli! Bu, bisikletlinin süratinin bu 20 saniye boyunca hiç değişmediği anlamına gelir. Sürat-zaman grafiğinde sabit sürat, zaman eksenine paralel, yani yatay bir çizgi ile gösterilir. Bu durumda, grafiğin ilk 20 saniyelik bölümünde sürat değeri 5 m/s'de sabit kalacak bir yatay çizgi görmeliyiz.

• Adım 2: Hareketin İkinci Bölümünü Anlayalım

  Ardından bisikletli 10 saniye duruyor. "Duruyor" demek, bisikletlinin süratinin 0 m/s olduğu anlamına gelir. Bu durma eylemi, ilk 20 saniyelik hareketin hemen ardından gerçekleşiyor. Yani, zaman $t=20$ saniyeden başlayarak 10 saniye boyunca (yani $t=20$ saniyeden $t=30$ saniyeye kadar) bisikletlinin sürati 0 m/s olacaktır. Sürat-zaman grafiğinde 0 m/s sürat, zaman ekseninin (yatay eksenin) üzerinde, yani sürat değerinin sıfır olduğu yerde bir yatay çizgi ile gösterilir.

• Adım 3: Grafiğin Genel Şeklini Belirleyelim

  Şimdi bu iki bölümü birleştirelim:

  • İlk 20 saniye ($t=0$ s'den $t=20$ s'ye kadar): Sürat 5 m/s (sabit) $\rightarrow$ Grafikte 5 m/s değerinde yatay bir çizgi.
  • Sonraki 10 saniye ($t=20$ s'den $t=30$ s'ye kadar): Sürat 0 m/s (sabit) $\rightarrow$ Grafikte 0 m/s değerinde (zaman ekseni üzerinde) yatay bir çizgi.

  Bu durumda, grafiğimiz önce belli bir sürat değerinde (5 m/s) yatay bir çizgi, ardından süratin sıfır olduğu yerde (0 m/s) başka bir yatay çizgi şeklinde olacaktır.

• Adım 4: Seçenekleri Değerlendirelim
  • A) Zamanla artan doğrusal bir grafik: Bu, süratin sürekli arttığı (hızlandığı) anlamına gelir. Bizim durumumuzda sürat sabit ve sonra sıfır oluyor, bu yüzden bu seçenek yanlış.
  • B) Önce sabit, sonra sıfır değerinde yatay çizgiler: Bu tanım, bizim Adım 3'te belirlediğimiz grafiğin şekliyle tamamen uyuşuyor. Önce 5 m/s'de sabit, sonra 0 m/s'de sabit. Bu seçenek doğru görünüyor.
  • C) Sürekli azalan doğrusal bir grafik: Bu, süratin sürekli azaldığı (yavaşladığı) anlamına gelir. Bizim durumumuzda sürat sabit ve sonra sıfır oluyor, bu yüzden bu seçenek yanlış.
  • D) Dalgalı bir grafik: Bu, süratin düzensiz bir şekilde artıp azaldığı anlamına gelir. Bizim durumumuzda sürat belirli aralıklarda sabit, bu yüzden bu seçenek yanlış.

Yukarıdaki analizlerimize göre, bisikletlinin hareketini en doğru şekilde temsil eden sürat-zaman grafiği, önce sabit bir sürat değerinde yatay bir çizgi, ardından süratin sıfır olduğu yerde yatay bir çizgi şeklinde olacaktır.

Cevap B seçeneğidir.