Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "kimden" sorusuna cevap veren bir dolaylı tümleç yoktur?
A) Komşumuzdan şeker aldık.
B) Müdür beyden izin istedim.
C) Arkadaşıma hediye paketledim.
D) Öğretmenden ödevleri topladı.
Sevgili öğrenciler, bu soruda cümlelerdeki dolaylı tümleçleri bulup, hangisinin "kimden" sorusuna cevap vermediğini belirleyeceğiz. Dolaylı tümleçler, yükleme sorulan "kime, neye, nerede, nereden, kimde, kimden" gibi sorulara cevap veren ögelerdir. Bizim için önemli olan, özellikle "-den / -dan" ekiyle biten ve "kimden" sorusuna yanıt veren dolaylı tümleçlerdir.
- A) Komşumuzdan şeker aldık.
- Burada yüklem "aldık" fiilidir.
- "Kimden aldık?" diye sorduğumuzda cevabı "Komşumuzdan" olur.
- "Komşumuzdan" kelimesi, "-dan" eki almış ve "kimden" sorusuna cevap veren bir dolaylı tümleçtir.
- B) Müdür beyden izin istedim.
- Burada yüklem "istedim" fiilidir.
- "Kimden istedim?" diye sorduğumuzda cevabı "Müdür beyden" olur.
- "Müdür beyden" kelimesi, "-den" eki almış ve "kimden" sorusuna cevap veren bir dolaylı tümleçtir.
- C) Arkadaşıma hediye paketledim.
- Burada yüklem "paketledim" fiilidir.
- "Kimden paketledim?" diye sorduğumuzda bir cevap alamayız.
- Peki, "Kime paketledim?" diye sorduğumuzda cevabı "Arkadaşıma" olur.
- "Arkadaşıma" kelimesi, "-a" eki almış ve "kime" sorusuna cevap veren bir dolaylı tümleçtir. Bu nedenle "kimden" sorusuna cevap vermez.
- D) Öğretmenden ödevleri topladı.
- Burada yüklem "topladı" fiilidir.
- "Kimden topladı?" diye sorduğumuzda cevabı "Öğretmenden" olur.
- "Öğretmenden" kelimesi, "-den" eki almış ve "kimden" sorusuna cevap veren bir dolaylı tümleçtir.
Gördüğümüz gibi, A, B ve D seçeneklerindeki dolaylı tümleçler "kimden" sorusuna cevap verirken, C seçeneğindeki "Arkadaşıma" kelimesi "kime" sorusuna cevap vermektedir. Bu yüzden, "kimden" sorusuna cevap veren bir dolaylı tümlecin olmadığı cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
