7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil kullanılmıştır?
A) Okumak en büyük tutkusuydu.
B) Koşarak yanıma geldi.
C) Gelen misafirleri karşıladı.
D) Okuyacak zaman bulamıyor.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, Türkçenin önemli dil bilgisi konularından biri olan zarf-fiilleri (bağ-fiil veya ulaç da denir) bulacağız. Zarf-fiiller, fiillere gelerek onları cümlede zaman veya durum zarfı yapan özel eklerdir. Haydi, seçenekleri tek tek inceleyelim ve doğru cevabı bulalım!
- Zarf-fiil (Bağ-fiil/Ulaç) Nedir?
- Zarf-fiiller, fiil kök veya gövdelerine gelerek onları cümlede zarf görevinde kullanan eklerdir.
- Genellikle fiilin yapılma zamanını veya nasıl yapıldığını (durumunu) belirtirler.
- En sık kullanılan zarf-fiil eklerinden bazıları şunlardır: -ip, -arak/-erek, -meden/-madan, -ince/-ınca, -ken, -alı/-eli, -dıkça/-dikçe, -r...-mez, -e...-e, -meksizin.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Okumak en büyük tutkusuydu.
- Bu cümlede "okumak" kelimesi, "oku-" fiil köküne "-mak" eki getirilerek oluşturulmuştur.
- "-mak" eki, fiili isim görevinde kullanan bir isim-fiil ekidir. Burada "okumak" kelimesi cümlenin öznesi görevindedir. Dolayısıyla bu bir zarf-fiil değildir.
- B) Koşarak yanıma geldi.
- Bu cümlede "koşarak" kelimesi, "koş-" fiil köküne "-arak" eki getirilerek oluşturulmuştur.
- "Nasıl geldi?" sorusuna "koşarak" cevabını verir. Yani fiilin yapılma biçimini (durumunu) belirtir.
- "-arak/-erek" eki, bir zarf-fiil ekidir. Bu nedenle "koşarak" kelimesi bir zarf-fiildir.
- C) Gelen misafirleri karşıladı.
- Bu cümlede "gelen" kelimesi, "gel-" fiil köküne "-en" eki getirilerek oluşturulmuştur.
- "Hangi misafirler?" sorusuna "gelen" cevabını verir ve "misafirler" ismini niteleyerek sıfat görevinde kullanılmıştır.
- "-en/-an" eki, bir sıfat-fiil ekidir. Dolayısıyla bu bir zarf-fiil değildir.
- D) Okuyacak zaman bulamıyor.
- Bu cümlede "okuyacak" kelimesi, "oku-" fiil köküne "-acak" eki getirilerek oluşturulmuştur.
- "Hangi zaman?" sorusuna "okuyacak" cevabını verir ve "zaman" ismini niteleyerek sıfat görevinde kullanılmıştır.
- "-acak/-ecek" eki, bir sıfat-fiil ekidir. Dolayısıyla bu bir zarf-fiil değildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "koşarak" kelimesinin "-arak" zarf-fiil ekini alarak cümlede zarf görevinde kullanıldığını açıkça görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
