Bu soruda, bir cümlenin içindeki fiilimsinin türünü bulmamız isteniyor. Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak bir fiil gibi çekimlenmeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen kelimelerdir. Gelin, cümlemizdeki fiilimsiyi adım adım inceleyelim:
- 1. Fiilimsiyi Tespit Edelim: "Çalışmadan başarı elde edemezsin." cümlesinde, fiil kökünden türemiş ve fiil özelliğini yitirmiş kelime "çalışmadan" kelimesidir. Bu kelime, "çalışmak" fiilinden türemiştir.
- 2. Fiilimsi Türlerini Hatırlayalım: Türkçede üç tür fiilimsi bulunur ve her birinin kendine özgü ekleri ve görevleri vardır:
- a) İsim-fiil (Ad Eylem): Fiillere "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede isim gibi görev yapar. Örneğin: "Kitap okumayı severim."
- b) Sıfat-fiil (Ortaç): Fiillere "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" (Anası mezar dikecekmiş) ekleri getirilerek yapılır. Cümlede sıfat gibi görev yapar. Örneğin: "Koşan adam yoruldu."
- c) Zarf-fiil (Bağ-fiil / Ulaç): Fiillere "-ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -esiye, -e...e, -meksizin, -diğinde" gibi ekler getirilerek yapılır. Cümlede zarf gibi görev yapar, yani fiilin zamanını, durumunu, nedenini veya koşulunu bildirir. Örneğin: "Ders çalışırken uyuyakalmış."
- 3. "Çalışmadan" Kelimesini İnceleyelim: "Çalışmadan" kelimesi, "çalış-" fiil köküne "-madan" ekini almıştır. Bu ek, zarf-fiil eklerinden biridir. Cümlede "nasıl başarı elde edemezsin?" sorusuna "çalışmadan" cevabını vererek, "elde edemezsin" fiilinin durumunu bildirmektedir. Yani, bir zarf gibi görev yapmaktadır.
- 4. Sonuca Ulaşalım: "-madan" eki alan ve cümlede fiilin durumunu belirten "çalışmadan" kelimesi, bir zarf-fiildir.
Bu nedenle, doğru seçenek C şıkkıdır.
Cevap C seçeneğidir.
