9. "Evimiz-in bahçe-si-n-de-ki güller çok güzel kokuyor." cümlesindeki eklerle ilgili hangisi doğrudur?
A) Üç yapım eki vardır.
B) Beş çekim eki vardır.
C) İki yapım, dört çekim eki vardır.
D) Tüm ekler çekim ekidir.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu adım adım inceleyerek eklerin ne olduğunu ve türlerini birlikte bulalım.
- Adım 1: Kelimeyi ve eklerini ayırıyoruz.
- Cümlemizdeki kelime: "Evimiz-in bahçe-si-n-de-ki güller çok güzel kokuyor."
- Bu kelimeyi kök ve eklerine ayırdığımızda şöyle bir tablo elde ederiz:
- Ev-imiz-in
- bahçe-si-n-de-ki
- Adım 2: Eklerin türlerini belirliyoruz.
- Ekler ikiye ayrılır: Yapım ekleri ve çekim ekleri.
- Yapım ekleri: Kelimenin anlamını veya türünü değiştiren eklerdir. Örneğin, "göz" kelimesine "-lük" eki gelerek "gözlük" kelimesini oluşturur ve anlamı değiştirir.
- Çekim ekleri: Kelimenin anlamını değiştirmeyen, sadece cümle içindeki görevini belirleyen eklerdir. Örneğin, "ev" kelimesine "-de" eki gelerek "evde" olur, ancak kelimenin temel anlamı değişmez.
- Adım 3: Kelimelerdeki ekleri inceliyoruz.
- "Evimiz-in" kelimesini inceleyelim:
- "Ev" kelimenin kökü.
- "-imiz" iyelik eki (çekim eki). Ev kime ait? Bizim evimiz.
- "-in" ilgi eki (çekim eki). Evimiz kimin? Bahçenin evi.
- "Bahçe-si-n-de-ki" kelimesini inceleyelim:
- "Bahçe" kelimenin kökü.
- "-si" iyelik eki (çekim eki). Bahçe kime ait? Onun bahçesi.
- "-n" kaynaştırma harfi (ek sayılmaz).
- "-de" bulunma hal eki (çekim eki). Nerede? Bahçede.
- "-ki" sıfat yapım eki (yapım eki). Hangi bahçe? Bahçedeki.
- Adım 4: Seçenekleri değerlendiriyoruz.
- A) Üç yapım eki vardır. (Yanlış, sadece bir tane "-ki" yapım eki var.)
- B) Beş çekim eki vardır. (Doğru, "-imiz", "-in", "-si", "-de" çekim ekleri var.)
- C) İki yapım, dört çekim eki vardır. (Yanlış, bir yapım eki var.)
- D) Tüm ekler çekim ekidir. (Yanlış, "-ki" yapım eki var.)
Tebrikler! Ekleri doğru bir şekilde analiz ettik.
Cevap B seçeneğidir.
