2. "Sınavdan yüksek not aldı çünkü düzenli çalışmıştı."
Bu cümledeki sebep-sonuç ilişkisinin benzeri aşağıdakilerin hangisinde vardır?
A) Müzik dinleyerek ders çalışıyor.
B) Hasta olduğundan okula gidemedi.
C) Eve geldi ve yemek yedi.
D) Sinemaya gitmek için bilet aldı.
Bu soruda, verilen cümlenin taşıdığı sebep-sonuç ilişkisine benzer bir yapıyı bulmamız gerekiyor. Öncelikle sebep-sonuç ilişkisinin ne olduğunu hatırlayalım:
- Sebep (Neden): Bir olayın veya durumun ortaya çıkmasına yol açan durumdur.
- Sonuç: Bir sebebin ardından ortaya çıkan durum veya olaydır.
Şimdi verilen cümleyi inceleyelim: "Sınavdan yüksek not aldı çünkü düzenli çalışmıştı."
- Burada sebep: "düzenli çalışması"dır.
- Sonuç: "sınavdan yüksek not alması"dır.
- "Çünkü" kelimesi bu iki durumu birbirine bağlayarak sebep-sonuç ilişkisini açıkça gösterir. Düzenli çalışma, yüksek not almanın nedenidir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Müzik dinleyerek ders çalışıyor.
- Bu cümlede müzik dinlemek, ders çalışmanın bir yöntemi veya tarzıdır. Bir eylemin nasıl yapıldığını anlatır, sebep-sonuç ilişkisi kurmaz.
- B) Hasta olduğundan okula gidemedi.
- Bu cümlede sebep: "hasta olması"dır.
- Sonuç: "okula gidememesi"dir.
- Hasta olmak, okula gidememenin nedenidir. Bu yapı, örnek cümledeki sebep-sonuç ilişkisiyle tamamen aynıdır.
- C) Eve geldi ve yemek yedi.
- Bu cümlede iki farklı eylem art arda gerçekleşmiştir. Biri diğerinin doğrudan sebebi değildir, sadece zaman sırasına göre anlatılmıştır.
- D) Sinemaya gitmek için bilet aldı.
- Burada bilet almak bir amaç doğrultusunda yapılan bir eylemdir. "Sinemaya gitmek" bilet almanın amacıdır, sebebi değildir.
Gördüğümüz gibi, B seçeneğindeki cümle, verilen örnek cümledeki gibi açık bir sebep-sonuç ilişkisi taşımaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
