Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden bir sebep-sonuç cümlesi oluşturmamız isteniyor. Öncelikle sebep-sonuç ilişkisinin ne olduğunu hatırlayalım:
- Sebep-sonuç cümlesi: Bir olayın veya durumun nedenini (sebebini) ve bu nedenin ortaya çıkardığı sonucu bildiren cümlelerdir. Genellikle "çünkü, bu yüzden, için, -den dolayı, -dığı için, nedeniyle" gibi bağlayıcı ifadeler kullanılır.
Şimdi cümlemizi inceleyelim: "Düzensiz beslenmesi _____ sağlığı bozuldu."
- Burada "Düzensiz beslenmesi" olayın sebebi (nedeni) gibi duruyor.
- "sağlığı bozuldu" ise bu sebebin ortaya çıkardığı sonuç gibi duruyor.
Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) ve: "Düzensiz beslenmesi ve sağlığı bozuldu." - "Ve" bağlacı, iki durumu veya olayı birbirine bağlar, ancak aralarında doğrudan bir sebep-sonuç ilişkisi kurmaz. Sadece iki olayın birlikte gerçekleştiğini belirtir. Bu nedenle sebep-sonuç cümlesi oluşturmaz.
- B) fakat: "Düzensiz beslenmesi fakat sağlığı bozuldu." - "Fakat" bağlacı, karşıtlık veya zıtlık bildirir. Cümlede bir çelişki veya beklenmedik bir durum olduğunda kullanılır. Burada düzensiz beslenmek ile sağlığın bozulması arasında bir zıtlık değil, aksine beklenen bir sonuç ilişkisi vardır. Bu nedenle uygun değildir.
- C) çünkü: "Düzensiz beslenmesi çünkü sağlığı bozuldu." - "Çünkü" bağlacı, kendinden önceki yargının sebebini açıklar. Yani "Sonuç çünkü Sebep" şeklinde kullanılır. Eğer cümleyi "Sağlığı bozuldu çünkü düzensiz besleniyordu." şeklinde kursaydık doğru olurdu. Ancak boşluğa "çünkü" getirdiğimizde "Düzensiz beslenmesi, sağlığının bozulmasının sebebiydi" değil, "Düzensiz beslenmesi, sağlığı bozulduğu için oldu" gibi anlamsız bir ifade ortaya çıkar. Bu nedenle bu boşluk için uygun değildir.
- D) nedeniyle: "Düzensiz beslenmesi nedeniyle sağlığı bozuldu." - "Nedeniyle" ifadesi, "sebebiyle" veya "yüzünden" anlamına gelir ve doğrudan bir sebep-sonuç ilişkisi kurar. "Düzensiz beslenmesi" bir sebep, "sağlığının bozulması" ise bu sebebin sonucudur. Bu ifade, cümleye tam olarak uyar ve anlamlı bir sebep-sonuç cümlesi oluşturur.
Doğru ifadeyi boşluğa yerleştirdiğimizde cümle "Düzensiz beslenmesi nedeniyle sağlığı bozuldu." şeklinde olur ve bu, düzensiz beslenmenin sağlığın bozulmasına yol açtığını açıkça belirtir.
Cevap D seçeneğidir.
