5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelime kullanılmıştır?
A) Bahçedeki ağaçlar çiçek açtı
B) Geceyarısı yağmur başladı
C) Öğrenciler sınavda başarılı oldu
D) Yeni evine taşındı
Bu soruda, cümlelerde geçen kelimeleri inceleyerek hangisinde birleşik kelime kullanıldığını bulmamız isteniyor. Öncelikle birleşik kelimenin ne olduğunu hatırlayalım:
- Birleşik Kelime: En az iki kelimenin bir araya gelerek yeni bir anlam kazanmasıyla oluşan kelimelerdir. Bu kelimeler bazen bitişik, bazen de ayrı yazılabilir. Örneğin: gecekondu, aslanağzı, çanak anten, demir yolu.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bahçedeki ağaçlar çiçek açtı: Bu cümlede yer alan "Bahçedeki" (bahçe + -deki eki), "ağaçlar" (ağaç + -lar eki), "çiçek" (basit kelime), "açtı" (aç- fiili + -tı eki) kelimelerinin hiçbiri iki kelimenin birleşmesiyle oluşmamıştır.
- B) Geceyarısı yağmur başladı: Bu cümlede "geceyarısı" kelimesi dikkatimizi çekiyor. "Gece" ve "yarı" kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur ve "gecenin tam ortası, 00:00" gibi yeni bir anlam kazanmıştır. Bu, birleşik bir kelimedir. Diğer kelimeler "yağmur" (basit kelime) ve "başladı" (başla- fiili + -dı eki) basit veya türemiş kelimelerdir.
- C) Öğrenciler sınavda başarılı oldu: Bu cümlede yer alan "Öğrenciler" (öğrenci + -ler eki), "sınavda" (sınav + -da eki), "başarılı" (başarı + -lı eki), "oldu" (ol- fiili + -du eki) kelimelerinin hiçbiri birleşik kelime değildir.
- D) Yeni evine taşındı: Bu cümlede yer alan "Yeni" (basit kelime), "evine" (ev + -i iyelik eki + -ne yönelme eki), "taşındı" (taşın- fiili + -dı eki) kelimelerinin hiçbiri birleşik kelime değildir.
Yapılan incelemeler sonucunda, B seçeneğindeki "geceyarısı" kelimesinin "gece" ve "yarı" kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuş birleşik bir kelime olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
