Bir su ekosisteminde biyolojik birikim (biyoakümülasyon) ile ilgili olarak;
I. Besin zincirinin üst basamaklarındaki canlılarda daha yoğun görülür
II. Suda çözünmeyen kirleticilerde daha belirgindir
III. Tüm canlılarda eşit miktarda gerçekleşir
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün su ekosistemlerinde önemli bir çevre sorunu olan biyolojik birikim (biyoakümülasyon) konusunu adım adım inceleyeceğiz. Bu kavram, kirleticilerin canlı vücudunda zamanla birikmesi ve besin zinciri boyunca yoğunlaşması anlamına gelir. Şimdi verilen ifadeleri tek tek değerlendirelim:
- I. Besin zincirinin üst basamaklarındaki canlılarda daha yoğun görülür
- Bu ifade, biyolojik birikimin temel özelliklerinden birini açıklar. Besin zincirinin alt basamaklarındaki canlılar (örneğin, algler) belirli bir miktar kirleticiyi bünyelerine alır. Bu canlıları yiyen birincil tüketiciler (örneğin, küçük balıklar), yedikleri her algden kirleticiyi alırlar ve kendi vücutlarında biriktirirler. Bu durum, besin zincirinin her basamağında tekrarlanır. Sonuç olarak, besin zincirinin en üst basamağındaki yırtıcı canlılar (örneğin, büyük balıklar veya balık yiyen kuşlar) alt basamaklardaki canlılara göre çok daha yüksek konsantrasyonlarda kirletici taşır. Bu olaya "biyobüyütme" veya "biyomagnifikasyon" da denir. Dolayısıyla, bu ifade doğrudur.
- II. Suda çözünmeyen kirleticilerde daha belirgindir
- Biyolojik birikime uğrayan kirleticilerin çoğu, suda çözünmeyen (hidrofobik) ancak yağda çözünen (lipofilik) maddelerdir. Bu tür maddeler canlıların yağ dokularında kolayca depolanır ve vücuttan atılmaları zordur. Suda çözünen kirleticiler ise genellikle böbrekler veya diğer boşaltım sistemleri aracılığıyla daha kolay atılabilir. Bu nedenle, DDT, PCB'ler, cıva gibi ağır metaller ve bazı pestisitler gibi suda çözünmeyen kirleticiler biyolojik birikim açısından daha büyük risk taşır. Dolayısıyla, bu ifade doğrudur.
- III. Tüm canlılarda eşit miktarda gerçekleşir
- Bu ifade, biyolojik birikim kavramına tamamen zıttır. Eğer tüm canlılarda eşit miktarda gerçekleşseydi, besin zinciri boyunca bir "birikim" veya "yoğunlaşma" etkisi olmazdı. Biyolojik birikim, canlıların büyüklüğüne, metabolizma hızına, yaşam süresine ve besin zincirindeki konumuna göre farklılık gösterir. Özellikle besin zincirinin üst basamaklarındaki canlılarda alt basamaklara göre çok daha fazla birikim görülür. Dolayısıyla, bu ifade yanlıştır.
Bu değerlendirmelere göre, I ve II numaralı ifadeler doğrudur.
Cevap B seçeneğidir.
