5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, dilek-şart kipiyle çekimlenmiştir?
A) Her sabah kahvaltıdan önce yürüyüş yaparım.Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, fiillerin farklı kiplerini tanıma becerimizi kullanacağız. Özellikle "dilek-şart kipi"ni bulmaya odaklanacağız. Haydi, adım adım inceleyelim:
Öncelikle, dilek-şart kipi nedir, onu hatırlayalım. Dilek-şart kipi, bir eylemin gerçekleşmesini bir şarta bağlayan veya bir dileği ifade eden kiptir. Fiillere "-se, -sa" ekleri getirilerek oluşturulur. Örneğin, "gelse", "yapsa" gibi.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
A) Her sabah kahvaltıdan önce yürüyüş yaparım.
Buradaki fiil "yaparım" (yap-ar-ım) fiilidir. Fiile gelen "-ar" eki, fiilin geniş zaman kipiyle çekimlendiğini gösterir. Bu cümle, bir alışkanlığı veya genel bir durumu ifade eder. Dolayısıyla dilek-şart kipi değildir.
B) Bu konuyu iyice anlatsan anlayacağım.
Buradaki fiil "anlatsan" (anlat-sa-n) fiilidir. Fiile gelen "-sa" eki, fiilin dilek-şart kipiyle çekimlendiğini açıkça gösterir. "Anlama" eyleminin gerçekleşmesi, "anlatma" eyleminin şartına bağlanmıştır. Bu tam olarak dilek-şart kipinin işlevidir. Bu nedenle doğru cevabımız bu seçenektir.
C) Akşamları erken yatalım.
Buradaki fiil "yatalım" (yat-a-lım) fiilidir. Fiile gelen "-a" eki, fiilin istek kipiyle çekimlendiğini gösterir. Bu cümle, bir öneriyi veya bir şeyi yapma isteğini belirtir. Dilek-şart kipi değildir.
D) Yarınki sınav için çok çalışmalıyım.
Buradaki fiil "çalışmalıyım" (çalış-malı-yım) fiilidir. Fiile gelen "-malı" eki, fiilin gereklilik kipiyle çekimlendiğini gösterir. Bu cümle, bir eylemin yapılmasının zorunlu veya gerekli olduğunu ifade eder. Dilek-şart kipi değildir.
Gördüğümüz gibi, sadece B seçeneğindeki "anlatsan" fiili dilek-şart kipi olan "-sa" ekiyle çekimlenmiştir. Bu fiil, bir şartın gerçekleşmesi durumunda başka bir eylemin olacağını belirtmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
