Tarım alanlarında aşırı gübre kullanımı sonucu yeraltı sularına karışan azot ve fosfor bileşikleri, su kaynaklarında ötrofikasyona neden olmaktadır.
Bu durumun su ekosistemlerinde yol açtığı değişiklikler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, tarım alanlarındaki aşırı gübre kullanımının neden olduğu ötrofikasyon olayının su ekosistemleri üzerindeki etkilerini anlamamız isteniyor. Ötrofikasyon, su kaynaklarında besin maddelerinin (azot ve fosfor gibi) aşırı birikmesi sonucu meydana gelen bir süreçtir. Şimdi bu sürecin adımlarını ve sonuçlarını inceleyerek doğru cevabı bulalım:
Tarım alanlarından yeraltı sularına karışan azot ve fosfor bileşikleri, göl, nehir veya deniz gibi su kütlelerine ulaştığında, bu besin maddeleri sucul bitkiler ve özellikle algler için adeta bir "gübre" görevi görür. Bu durum, alglerin ve diğer sucul bitkilerin kontrolsüz ve hızlı bir şekilde çoğalmasına yol açar.
Yukarıda da bahsettiğimiz gibi, aşırı besin maddeleri (azot ve fosfor) alglerin hızla çoğalmasına neden olur. Bu duruma "alg patlaması" denir. Alg patlamaları, ötrofikasyonun ilk ve en belirgin işaretlerinden biridir. Dolayısıyla bu ifade, ötrofikasyonun yol açtığı bir değişikliktir.
Alg patlaması sonucu aşırı çoğalan algler, belli bir süre sonra ölür ve suyun dibine çöker. Ölen bu algler, bakteriler ve diğer ayrıştırıcı organizmalar tarafından parçalanır (ayrıştırılır). Ayrıştırma süreci, sudaki çözünmüş oksijeni yoğun bir şekilde tüketir. Bu durum, balıklar ve diğer sucul canlılar için hayati öneme sahip olan oksijenin azalmasına, hatta tükenmesine yol açar. Bu nedenle, sudaki çözünmüş oksijen miktarının azalması, ötrofikasyonun önemli bir sonucudur.
Sudaki çözünmüş oksijenin azalması veya tükenmesi, oksijene bağımlı birçok sucul canlının (balıklar, omurgasızlar vb.) yaşamını tehdit eder. Bu canlılar ya ölür ya da bölgeyi terk etmek zorunda kalır. Ayrıca, suyun bulanıklaşması ve ışık geçirgenliğinin azalması da su altındaki bitkilerin fotosentez yapmasını engeller. Tüm bu faktörler, su ekosistemindeki tür çeşitliliğinin (biyolojik çeşitliliğin) ciddi şekilde azalmasına neden olur. Dolayısıyla bu ifade de ötrofikasyonun bir sonucudur.
Ötrofikasyon sürecinde, alg patlamaları sırasında gündüz fotosentez yapan algler, sudaki karbondioksiti tüketerek pH değerini artırabilir (suyu daha bazik yapabilir). Ancak gece veya algler öldüğünde ve ayrıştırıldığında, ayrıştırıcılar solunum yaparak karbondioksit üretirler. Bu karbondioksit suda çözünerek karbonik asit oluşturabilir ve pH'ı düşürebilir. Ancak bu pH düşüşü, ötrofikasyonun genel ve sürekli bir etkisi olarak kabul edilmez ve genellikle oksijen azalması veya biyolojik çeşitlilik kaybı kadar belirgin ve doğrudan bir sonuç değildir. Hatta bazı durumlarda, yoğun fotosentez nedeniyle pH'ın yükseldiği de gözlemlenebilir. Bu nedenle, suyun pH değerinin sürekli ve belirgin bir şekilde düşmesi, ötrofikasyonun doğrudan ve her zaman görülen bir sonucu değildir. Diğer seçenekler ise ötrofikasyonun temel ve kaçınılmaz sonuçlarıdır.
Bu bilgiler ışığında, ötrofikasyonun su ekosistemlerinde yol açtığı değişiklikler arasında "Suyun pH değerinin düşmesi" yer almaz.
Cevap C seçeneğidir.
