Kozmetik ürünlerde kullanılan yağ asitlerinin sabunlaşma reaksiyonu $C_{17}H_{35}COOH + NaOH \rightarrow C_{17}H_{35}COONa + H_{2}O$ şeklinde gerçekleşir. Bu reaksiyonla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Asit-baz reaksiyonudur
B) Yüzey aktif maddeler oluşur
C) Esterleşme reaksiyonudur
D) Temizlik ürünlerinde kullanılan bileşikler sentezlenir
Merhaba sevgili öğrenciler,
Kozmetik ürünlerde kullanılan yağ asitlerinin sabunlaşma reaksiyonu ile ilgili verilen ifadeyi ve seçenekleri adım adım inceleyelim.
Verilen reaksiyon: $C_{17}H_{35}COOH + NaOH \rightarrow C_{17}H_{35}COONa + H_{2}O$
Bu reaksiyonda $C_{17}H_{35}COOH$ bir yağ asididir (stearik asit), $NaOH$ bir bazdır (sodyum hidroksit). Ürün olarak $C_{17}H_{35}COONa$ (sodyum stearat, yani sabun) ve $H_2O$ (su) oluşmaktadır.
- A) Asit-baz reaksiyonudur
- $C_{17}H_{35}COOH$ bir karboksilik asittir.
- $NaOH$ kuvvetli bir bazdır.
- Asit ve bazın tepkimeye girerek tuz ($C_{17}H_{35}COONa$) ve su ($H_2O$) oluşturduğu bu tür reaksiyonlara asit-baz reaksiyonu veya nötralleşme reaksiyonu denir.
- Bu nedenle, A seçeneği doğrudur.
- B) Yüzey aktif maddeler oluşur
- Reaksiyon sonucunda oluşan $C_{17}H_{35}COONa$ bileşiği, halk arasında sabun olarak bilinen bir maddedir.
- Sabunlar, bir ucu suyu seven (hidrofilik) iyonik kısım ve diğer ucu suyu sevmeyen (hidrofobik) uzun hidrokarbon zincirinden oluşan moleküllerdir. Bu yapıları sayesinde suyun yüzey gerilimini düşürerek temizleme özelliğini sağlarlar. Bu tür maddelere yüzey aktif madde (sürfaktan) denir.
- Bu nedenle, B seçeneği doğrudur.
- C) Esterleşme reaksiyonudur
- Esterleşme reaksiyonu, bir karboksilik asit ile bir alkolün tepkimeye girerek bir ester ve su oluşturmasıdır. Genel denklemi $R-COOH + R'-OH \rightarrow R-COO-R' + H_2O$ şeklindedir.
- Verilen reaksiyonda ise bir asit ($C_{17}H_{35}COOH$) bir baz ($NaOH$) ile tepkimeye girerek bir tuz (sabun) ve su oluşturmaktadır. Bu bir esterleşme reaksiyonu değildir. Sabunlaşma (saponifikasyon) terimi genellikle bir esterin (yağ veya katı yağ) bazik hidrolizi ile sabun ve gliserol oluşumunu ifade eder. Ancak sorudaki reaksiyon doğrudan yağ asidinden sabun oluşumudur ve bir nötralleşmedir, esterleşme değildir.
- Bu nedenle, C seçeneği yanlıştır.
- D) Temizlik ürünlerinde kullanılan bileşikler sentezlenir
- Yukarıda da belirtildiği gibi, reaksiyon sonucunda oluşan $C_{17}H_{35}COONa$ bir sabundur.
- Sabunlar, el sabunları, çamaşır deterjanları ve diğer birçok temizlik ürününde temel bileşen olarak kullanılır.
- Bu nedenle, D seçeneği doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, verilen reaksiyonla ilgili söylenemeyecek ifade C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
