1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük işaret zamiri değildir?
A) Bunu daha önce hiç görmemiştim.
B) Şunu masanın üzerine bırakır mısın?
C) O, bizim en değerli varlığımızdır.
D) Onu hemen buraya getirmelisin.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, altı çizili sözcüğün işaret zamiri olmadığı cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "işaret zamiri" ve "kişi zamiri" kavramlarını hatırlayalım:
- İşaret Zamiri: Varlıkların yerini işaret yoluyla tutan zamirlerdir. "Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki" gibi sözcükler işaret zamiri olarak kullanılabilir. Genellikle cansız varlıklar veya hayvanlar için kullanılırlar.
- Kişi Zamiri (Şahıs Zamiri): İnsan isimlerinin yerini tutan zamirlerdir. "Ben, sen, o, biz, siz, onlar" sözcükleri kişi zamirleridir. "O" sözcüğü, bir insan yerine kullanıldığında kişi zamiri, cansız bir varlık veya hayvan yerine kullanıldığında ise işaret zamiri olur. Bu ayrım, "o" sözcüğünün hangi varlığın yerini tuttuğuna göre yapılır. Genellikle "o" bir insanı kastediyorsa, kendisinden sonra virgül (,) kullanılır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bunu daha önce hiç görmemiştim.
- Buradaki "Bunu" sözcüğü, bir nesnenin veya durumun yerini tutmaktadır ve onu işaret etmektedir (örneğin, "Bu kitabı daha önce hiç görmemiştim" yerine "Bunu" kullanılmıştır). Dolayısıyla, "Bunu" bir işaret zamiridir.
- B) Şunu masanın üzerine bırakır mısın?
- Buradaki "Şunu" sözcüğü de, bir nesnenin yerini tutmakta ve onu işaret etmektedir (örneğin, "Şu kalemi masanın üzerine bırakır mısın?" yerine "Şunu" kullanılmıştır). Bu nedenle, "Şunu" bir işaret zamiridir.
- C) O, bizim en değerli varlığımızdır.
- Bu cümlede "O" sözcüğü, bir kişiyi (örneğin, bir çocuğu, bir anneyi, bir babayı) kastetmektedir. "En değerli varlığımız" ifadesi genellikle bir insan için kullanılır ve "O" sözcüğünden sonra virgül kullanılması da onun bir kişi zamiri olduğunu gösteren önemli bir ipucudur. Bu durumda "O", bir insan isminin yerini tuttuğu için kişi zamiridir.
- D) Onu hemen buraya getirmelisin.
- Buradaki "Onu" sözcüğü, bir nesnenin veya bir hayvanın yerini tutabilir (örneğin, "Kitabı hemen buraya getirmelisin" veya "Köpeği hemen buraya getirmelisin"). Bu kullanımlarda "Onu" bir işaret zamiridir. Eğer bir insanı kastediyorsa kişi zamiri olabilir, ancak bu cümlede bir nesne veya hayvanı işaret etme ihtimali de oldukça yüksektir. Diğer seçeneklerle karşılaştırıldığında, C seçeneğindeki "O"nun kesinlikle bir kişi zamiri olduğu daha açıktır.
Sonuç olarak, C seçeneğindeki "O" sözcüğü bir insan isminin yerini tuttuğu ve bir kişiyi işaret ettiği için işaret zamiri değil, kişi zamiridir.
Cevap C seçeneğidir.
