Islahat Fermanı'nın ekonomi alanındaki düzenlemeleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Yabancılara mülk edinme hakkı tanınması
B) Bankacılık sisteminin düzenlenmesi
C) İltizam sisteminin tamamen kaldırılması
D) Ticaret hukukunun modernleştirilmesi
Islahat Fermanı (1856), Osmanlı Devleti'ni Avrupa devletler hukukuna dahil etme ve devleti modernleştirme çabalarının önemli bir parçasıdır. Bu ferman, sadece siyasi ve idari değil, aynı zamanda ekonomik alanda da önemli düzenlemeler ve hedefler içermiştir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yabancılara mülk edinme hakkı tanınması: Islahat Fermanı'nın getirdiği önemli ekonomik düzenlemelerden biridir. Ferman, yabancı sermayeyi ülkeye çekmek ve ekonomik kalkınmayı hızlandırmak amacıyla yabancılara Osmanlı topraklarında mülk edinme hakkı tanınmasının önünü açmıştır. Bu, Osmanlı ekonomisinin dışa açılmasında önemli bir adımdır.
- B) Bankacılık sisteminin düzenlenmesi: Islahat Fermanı'nın genel modernleşme ve Avrupa ile entegrasyon hedefi doğrultusunda, bankacılık sisteminin geliştirilmesi ve düzenlenmesi de dolaylı olarak desteklenmiştir. Fermanın ilan edildiği yıl olan 1856'da Osmanlı Bankası'nın (daha sonra Osmanlı İmparatorluk Bankası) kurulması, bu ekonomik dönüşümün bir göstergesidir. Ferman, yabancı sermayenin ülkeye girişini teşvik ederek modern bankacılık faaliyetlerinin gelişimi için uygun bir zemin hazırlamıştır.
- C) İltizam sisteminin tamamen kaldırılması: İltizam sistemi, vergi toplama hakkının belirli bir bedel karşılığında kişilere devredilmesi esasına dayanıyordu ve Osmanlı ekonomisi için uzun süredir sorun teşkil ediyordu. Tanzimat Fermanı (1839) ile iltizam sisteminin kaldırılması hedeflenmiş, ancak uygulamada büyük zorluklarla karşılaşılmış ve tamamen kaldırılamamıştır. Islahat Fermanı, iltizam sisteminin tamamen kaldırılmasını doğrudan ve kesin olarak gerçekleştiren bir düzenleme değildir. İltizam, farklı biçimlerde ve bölgelerde varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Dolayısıyla, bu ifade Islahat Fermanı'nın ekonomi alanındaki düzenlemeleri arasında yer almaz.
- D) Ticaret hukukunun modernleştirilmesi: Islahat Fermanı, hukuki alanda eşitlik ve modernleşmeyi hedeflemiştir. Bu kapsamda, ticaret hayatını düzenleyen yasaların Avrupa standartlarına uygun hale getirilmesi, yani ticaret hukukunun modernleştirilmesi de ekonomik hedefler arasında yer almıştır. Yeni ticaret kanunları çıkarılarak uluslararası ticaretin kolaylaştırılması ve yabancı yatırımcılar için güvenli bir ortam oluşturulması amaçlanmıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, iltizam sisteminin tamamen kaldırılması Islahat Fermanı'nın doğrudan ve başarılı bir ekonomik düzenlemesi değildir. Bu, daha önceki dönemlerden beri süregelen ve Islahat Fermanı ile de tam olarak çözülemeyen bir sorundur.
Cevap C seçeneğidir.
