Bu soruyu çözmek için öncelikle "tamlamalar" konusunu iyi anlamamız ve verilen ifade ile seçeneklerdeki tamlamaların türlerini doğru bir şekilde belirlememiz gerekiyor.
- 1. Tamlamalar Nedir?
- Türkçede iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek anlam bütünlüğü oluşturduğu yapılara "tamlamalar" denir. Temelde iki ana tamlama türü vardır: "isim tamlamaları" ve "sıfat tamlamaları".
- İsim Tamlamaları: En az iki ismin bir araya gelmesiyle oluşur. Kendi içinde belirtili, belirtisiz ve zincirleme isim tamlaması olarak ayrılır.
- Sıfat Tamlamaları: Bir sıfatın bir ismi nitelemesi veya belirtmesiyle oluşur.
- 2. Ana İfadeyi İnceleyelim: "canlıların ortak özellikleri"
- Bu ifadeyi oluşturan kelimelere bakalım: "canlıların" kelimesi tamlayan (ilgi eki -ın almış), "özellikleri" kelimesi ise tamlanan (iyelik eki -i almış) konumundadır. Tamlayan ve tamlananın ek aldığı bu yapıya "belirtili isim tamlaması" denir.
- "Ortak" kelimesi ise "özellikleri" kelimesini niteleyen bir sıfattır. Sıfatlar, isim tamlamasının türünü değiştirmez; sadece tamlamanın arasına girerek bir niteleme görevi üstlenir. Dolayısıyla, "canlıların ortak özellikleri" ifadesi bir belirtili isim tamlamasıdır.
- 3. Seçenekleri İnceleyelim ve Tamlama Türlerini Belirleyelim:
- A) Hücre yapısı: "Hücre" (tamlayan, ek almamış), "yapısı" (tamlanan, iyelik eki -ı almış). Bu bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- B) Üreme şekli: "Üreme" (tamlayan, ek almamış), "şekli" (tamlanan, iyelik eki -i almış). Bu da bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- C) Solunum sistemi: "Solunum" (tamlayan, ek almamış), "sistemi" (tamlanan, iyelik eki -i almış). Bu da bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- D) Ortak atalar: "Ortak" kelimesi bir sıfattır, "atalar" kelimesi ise bir isimdir. Bir sıfatın bir ismi nitelemesiyle oluşan bu yapıya "sıfat tamlaması" denir.
- 4. Karşılaştırma ve Sonuç:
- Ana ifademiz "canlıların ortak özellikleri" bir belirtili isim tamlamasıdır.
- A, B ve C seçeneklerindeki tamlamalar ("hücre yapısı", "üreme şekli", "solunum sistemi") ise belirtisiz isim tamlamasıdır. Belirtili ve belirtisiz isim tamlamaları, "isim tamlamaları" ana başlığı altında yer alan farklı türlerdir. Yani aynı ana kategoriye (isim tamlaması) aittirler.
- D seçeneğindeki "ortak atalar" ise bir sıfat tamlamasıdır. Sıfat tamlamaları, isim tamlamalarından tamamen farklı bir tamlama türüdür; farklı bir ana kategoriye aittir.
- Soru, ana ifadedeki tamlamayla "aynı türde olmayan" seçeneği istemektedir. A, B ve C seçenekleri ana ifadeden (belirtili isim tamlaması) farklı bir isim tamlaması türü (belirtisiz isim tamlaması) iken, D seçeneği (sıfat tamlaması) isim tamlaması kategorisinden tamamen farklı bir tamlama türüdür. Bu nedenle, en farklı ve "aynı türde olmayan" seçenek D'dir.
Cevap D seçeneğidir.
