6. Sınıf Edat, Bağlaç ve Ünlem Konu Anlatımı Test 1

"Yalnız" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı bir görevde kullanılmıştır?

A) Bu kitabı yalnız sen beğenmedin.
B) Evde yalnız kalmaktan hiç hoşlanmam.
C) Onu çok seviyorum, yalnız çok inatçı.
D) Bu soruyu yalnız o çözebilir.

Sevgili öğrenciler, bu soruda "yalnız" sözcüğünün cümlelerdeki farklı görevlerini bulmamız isteniyor. "Yalnız" kelimesi Türkçede birden fazla görevde kullanılabilen çok yönlü bir sözcüktür. Bu görevler genellikle sıfat, zarf, edat veya bağlaç olabilir. Şimdi her bir seçeneği tek tek inceleyelim:

• A) Bu kitabı yalnız sen beğenmedin.

  Bu cümlede "yalnız" kelimesi "sadece" anlamına gelmektedir. "Sadece sen" ifadesi, beğenmeyen kişinin "sen" olduğunu sınırlıyor, yani "senden başkası değil" anlamı katıyor. Bu görevde kullanılan "yalnız" sözcüğü bir edat (ilgeç) görevi üstlenmiştir.

• B) Evde yalnız kalmaktan hiç hoşlanmam.

  Burada "yalnız" kelimesi "tek başına" anlamına gelmektedir. "Kalmak" fiilini niteleyerek, nasıl kalındığını (tek başına kalındığını) belirtiyor. Fiili niteleyen kelimeler zarf (belirteç) görevindedir.

• C) Onu çok seviyorum, yalnız çok inatçı.

  Bu cümlede "yalnız" kelimesi "ama", "fakat", "lakin" anlamlarına gelmektedir. İki farklı yargıyı veya cümleyi birbirine bağlama görevi üstlenmiştir ("Onu çok seviyorum" ve "çok inatçı" yargılarını). Bu görevde kullanılan "yalnız" sözcüğü bir bağlaç görevi üstlenmiştir.

• D) Bu soruyu yalnız o çözebilir.

  Bu cümlede de "yalnız" kelimesi "sadece" anlamına gelmektedir. Tıpkı A seçeneğinde olduğu gibi, soruyu çözebilecek kişinin "o" olduğunu sınırlıyor, yani "ondan başkası değil" anlamı katıyor. Bu görevde kullanılan "yalnız" sözcüğü yine bir edat (ilgeç) görevi üstlenmiştir.

Şimdi görevleri özetleyelim:

• A seçeneğinde "yalnız": Edat (sadece)
• B seçeneğinde "yalnız": Zarf (tek başına)
• C seçeneğinde "yalnız": Bağlaç (ama, fakat)
• D seçeneğinde "yalnız": Edat (sadece)

Gördüğümüz gibi, A ve D seçeneklerinde "yalnız" kelimesi aynı görevde (edat) kullanılmıştır. B seçeneğinde zarf görevindedir. C seçeneğinde ise "yalnız" kelimesi iki cümleyi birbirine bağlayan bir bağlaç olarak kullanılmıştır. Bağlaçların görevi, diğer kelime türlerinden (edat, zarf, sıfat) farklı olarak cümleleri veya eş görevli kelimeleri bağlamaktır. Bu nedenle C seçeneğindeki kullanımı diğerlerinden farklıdır.

Cevap C seçeneğidir.