3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti (') yanlış kullanılmıştır?
A) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
B) Yarın Ayşe'ler bize gelecekmiş.
C) 1985'te doğmuş, 2023'te emekli olmuş.
D) TDK'nın yeni sözlüğü çıktı.
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda kesme işaretinin doğru ve yanlış kullanımlarını inceleyeceğiz. Her bir seçeneği adım adım değerlendirelim:
- A) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
- Bu cümlede kesme işareti doğru kullanılmıştır. "Türkiye" ve "Ankara" özel isimlerdir. Özel isimlere gelen çekim ekleri (hâl ekleri, iyelik ekleri vb.) kesme işaretiyle ayrılır. "Türkiye'nin" (ilgi eki) ve "Ankara'dır" (ek fiil eki) kullanımları bu kurala uygundur.
- B) Yarın Ayşe'ler bize gelecekmiş.
- Bu cümlede kesme işareti yanlış kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, özel adlara getirilen "-ler, -lar" çokluk ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu ek, "Ayşe ve ailesi/arkadaşları" gibi bir anlam taşıdığında da ayrılmaz. Dolayısıyla, doğrusu "Ayşeler" olmalıdır. Kesme işaretinin burada bulunması bir yanlıştır.
- C) 1985'te doğmuş, 2023'te emekli olmuş.
- Bu cümlede kesme işareti doğru kullanılmıştır. Sayılara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır. "1985'te" ve "2023'te" kullanımları bu kurala tamamen uygundur.
- D) TDK'nın yeni sözlüğü çıktı.
- Bu cümlede kesme işareti yanlış kullanılmıştır. Kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılırken, kısaltmanın okunuşu esas alınır. "TDK" kısaltması "Te-De-Ke" şeklinde okunur. Bu nedenle, kısaltmaya getirilecek ekin "TDK'nin" şeklinde olması gerekir. "TDK'nın" ifadesinde ek yanlış seçildiği için kesme işaretinin kullanımı da bu bağlamda hatalıdır.
Gördüğümüz gibi, hem B hem de D seçeneklerinde kesme işaretinin yanlış kullanımı söz konusudur. Ancak, çoktan seçmeli sorularda genellikle en belirgin veya kurala en aykırı olan yanlış kullanım aranır. D seçeneğindeki hata, kısaltmaya getirilen ekin yanlış seçilmesiyle ilgili çok spesifik ve sıkça karıştırılan bir dil bilgisi kuralıdır. Bu tür hatalar, kesme işaretinin doğru bir şekilde ekleri ayırma işlevini yerine getirmesini engeller.
Cevap D seçeneğidir.
