6. "Çocuklar bahçede top oynuyorlar."
Bu cümledeki kipin olumsuz soru şekli aşağıdakilerden hangisidir?
A) Çocuklar bahçede top oynamıyorlar mı?
B) Çocuklar bahçede top oynuyorlar mı?
C) Çocuklar bahçede top oynamadılar mı?
D) Çocuklar bahçede top oynayacaklar mı?
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden verilen cümlenin kipinin (yani zamanının) olumsuz soru şeklini bulmamız isteniyor. Adım adım inceleyelim:
- Öncelikle verilen cümleyi inceleyelim: "Çocuklar bahçede top oynuyorlar."
- Bu cümlenin yüklemi "oynuyorlar" fiilidir.
- "oynuyorlar" fiilindeki "-yor" eki, fiilin Şimdiki Zaman kipinde (Present Continuous Tense) olduğunu gösterir. "-lar" eki ise 3. çoğul şahıs (onlar) için kullanılmıştır.
- Şimdi bizden bu kipin olumsuz soru şeklini oluşturmamız isteniyor.
- Bir fiili olumsuz yapmak için Şimdiki Zaman'da fiil köküne "-ma / -me" olumsuzluk ekinden sonra ünlü uyumuna göre "-mı / -mi / -mu / -mü" ekini getiririz. Ardından "-yor" şimdiki zaman eki gelir. "Oyna-" fiili için bu, "oyna-mı-yor" şeklinde olur.
- Bir fiili soru yapmak için ise fiilden sonra "mı / mi / mu / mü" soru ekini getiririz. Bu ek genellikle ayrı yazılır.
- Şimdi bu iki özelliği birleştirelim: Olumsuz soru.
- "Oynamak" fiilinin 3. çoğul şahıs için Şimdiki Zaman olumsuz soru şekli şu şekilde oluşur:
- Fiil kökü: oyna-
- Olumsuzluk eki: -mı- (ünlü uyumuna göre)
- Şimdiki zaman eki: -yor
- Şahıs eki: -lar (3. çoğul)
- Soru eki: mı? (ayrı yazılır)
- Bu adımları birleştirdiğimizde "oyna-mı-yor-lar mı?" yani "oynamıyorlar mı?" şeklini elde ederiz.
- Şimdi seçeneklere bakalım:
- A) Çocuklar bahçede top oynamıyorlar mı?
- "oynamıyorlar" kısmı Şimdiki Zamanın olumsuz halidir.
- "mı?" kısmı ise soru ekidir.
- Bu seçenek, aradığımız Şimdiki Zaman olumsuz soru şeklidir.
- B) Çocuklar bahçede top oynuyorlar mı?
- Bu, Şimdiki Zamanın olumlu soru şeklidir. Bizden olumsuz soru isteniyor.
- C) Çocuklar bahçede top oynamadılar mı?
- "oynamadılar" kısmı Görülen Geçmiş Zamanın (-dı) olumsuz halidir. Kip farklıdır.
- D) Çocuklar bahçede top oynayacaklar mı?
- "oynayacaklar" kısmı Gelecek Zamanın (-acak) olumlu halidir. Kip farklıdır.
Bu durumda, doğru cevabın A seçeneği olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
