10. "Öğrenciler, yarınki gezi için hazırlıklarını tamamladılar." cümlesindeki fiilin kipinin özellikleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Gelecek zaman - 3. çoğul kişi - olumlu
B) Görülen geçmiş zaman - 3. çoğul kişi - olumlu
C) Geniş zaman - 3. çoğul kişi - olumlu
D) Duyulan geçmiş zaman - 3. çoğul kişi - olumlu
Sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlenin yüklemindeki fiilin kipini, zamanını ve kişi ekini doğru bir şekilde analiz etmemiz isteniyor. Adım adım inceleyelim:
- Öncelikle verilen cümleyi dikkatlice okuyalım: "Öğrenciler, yarınki gezi için hazırlıklarını tamamladılar."
- Cümlenin yüklemi ve dolayısıyla inceleyeceğimiz fiil "tamamladılar" kelimesidir.
- Şimdi bu fiili eklerine ayıralım ve anlamlarını bulalım:
- tamamla-: Fiilin köküdür.
- -dı-: Bu ek, fiile "görülen geçmiş zaman" anlamı katmıştır. Yani eylemin konuşan kişi tarafından bizzat görüldüğünü veya şahit olunduğunu belirtir. Diğer adı "belirli geçmiş zaman"dır.
- -lar: Bu ek ise fiilin "3. çoğul kişi" tarafından yapıldığını gösterir. Cümlede "Öğrenciler" kelimesi de bu çoğul kişiyi temsil etmektedir.
- Fiilin olumlu mu yoksa olumsuz mu olduğuna bakalım. "Tamamladılar" fiilinde olumsuzluk eki (-ma/-me) bulunmadığı için fiil olumludur.
- Şimdi bulduğumuz bu özellikleri seçeneklerle karşılaştıralım:
- A) Gelecek zaman - 3. çoğul kişi - olumlu: Fiilimiz gelecek zaman (-acak/-ecek) değil, bu yüzden bu seçenek yanlıştır.
- B) Görülen geçmiş zaman - 3. çoğul kişi - olumlu: Fiilimizdeki "-dı-" eki görülen geçmiş zamanı, "-lar" eki 3. çoğul kişiyi ve fiilimiz olumlu olduğu için bu seçenek doğrudur.
- C) Geniş zaman - 3. çoğul kişi - olumlu: Fiilimiz geniş zaman (-r, -ar, -er) değil, bu yüzden bu seçenek yanlıştır.
- D) Duyulan geçmiş zaman - 3. çoğul kişi - olumlu: Fiilimiz duyulan geçmiş zaman (-mış/-miş) değil, bu yüzden bu seçenek yanlıştır.
Cevap B seçeneğidir.
