4. Bir öğrenci "Sanat... toplumun aynasıdır." alıntısını kullanırken üç noktayı hangi amaçla kullanmış olabilir?
A) Alıntının devamının olduğunu göstermek
B) Alıntıdan kelime çıkardığını belirtmek
C) Anlatıma duygu katmak
D) Okuyucuyu düşündürmek
Sevgili öğrenciler, bu soruda üç noktanın (elips) bir alıntı içindeki kullanım amacını anlamamız isteniyor. Üç nokta, Türkçede farklı amaçlarla kullanılabilen önemli bir noktalama işaretidir. Ancak, bir alıntı içinde kullanıldığında özel bir anlam taşır.
- Üç noktanın genel kullanımları: Bitmemiş cümlelerin sonuna konur, sözün bir yerde kesildiğini gösterir, alıntılarda atlanan yerleri belirtir, karşılıklı konuşmalarda kesintileri veya tamamlanmayan cevapları ifade eder.
- Şimdi sorudaki "Sanat... toplumun aynasıdır." alıntısına bakalım. Burada üç nokta, "Sanat" kelimesi ile "toplumun aynasıdır" ifadesi arasına yerleştirilmiştir. Bu durum, orijinal alıntıda bu iki kısım arasında başka kelimelerin veya bir cümlenin bulunduğunu, ancak alıntıyı yapan kişinin bunları kendi amacına uygun olarak çıkardığını gösterir.
- A) Alıntının devamının olduğunu göstermek: Bu kullanım genellikle alıntının başında veya sonunda olur. Örneğin, "...toplumun aynasıdır." şeklinde olsaydı, alıntının öncesi olduğunu gösterirdi. Ancak ortada olması, devamdan ziyade bir atlamayı işaret eder.
- B) Alıntıdan kelime çıkardığını belirtmek: Bu, üç noktanın alıntılar içindeki en yaygın ve doğru kullanımlarından biridir. Bir metinden doğrudan alıntı yaparken, orijinal metnin anlamını bozmadan bazı kelimeleri, cümleleri veya paragrafları atlamak istediğimizde, atladığımız yere üç nokta koyarız. Bu, okuyucuya orijinal metinde o kısımda bir şeylerin olduğunu ama alıntıya dahil edilmediğini bildirir. Sorudaki örnek tam da bu durumu yansıtmaktadır.
- C) Anlatıma duygu katmak: Üç nokta bazen bir bekleyiş, tereddüt, şaşkınlık gibi duyguları ifade etmek için kullanılabilir. Ancak bir alıntı içinde, özellikle de bu şekilde kelime atlaması yapıldığında, öncelikli amacı duygu katmak değil, metinsel bir eksiltmeyi belirtmektir.
- D) Okuyucuyu düşündürmek: Üç nokta, okuyucuyu bir an durup düşünmeye sevk edebilir. Ancak bu, onun birincil işlevi değildir. Alıntıdan kelime çıkarıldığını belirtmek, daha çok metnin doğruluğu ve bütünlüğü ile ilgili bir kuraldır.
Bu durumda, öğrenci alıntının orijinal halinden bazı kelimeleri çıkarmış ve bu durumu üç nokta ile belirtmiştir. Bu, alıntı yapma kurallarına uygun bir kullanımdır.
Cevap B seçeneğidir.
