Sevgili öğrenciler,
Bu soruda bir tarihçinin, İstanbul'un fethi gibi önemli bir olayı incelerken uyguladığı yöntemi bulmamız isteniyor. Tarihçi, hem Osmanlı hem de Bizans kaynaklarını karşılaştırarak incelemektedir. Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Kronoloji: Kronoloji, olayları meydana geliş zamanlarına göre sıralamak demektir. Örneğin, "önce bu olay oldu, sonra şu olay oldu" şeklinde bir zaman çizelgesi oluşturmaktır. Soru metninde tarihçinin olayları sıraladığına dair bir bilgi yoktur, kaynakları karşılaştırdığı belirtilmiştir.
- B) Tenkit: Tenkit (eleştiri), tarih biliminde kaynakların güvenilirliğini, doğruluğunu, taraflılığını ve değerini sorgulama, değerlendirme yöntemidir. Bir tarihçi, farklı bakış açılarına sahip (Osmanlı ve Bizans gibi) kaynakları karşılaştırdığında, her bir kaynağın olayı nasıl anlattığını, hangi bilgileri vurguladığını veya eksik bıraktığını inceler. Bu sayede kaynakların zayıf ve güçlü yönlerini, taraflı olup olmadıklarını tespit etmeye çalışır. Soru metnindeki "kaynakları karşılaştırarak incelemektedir" ifadesi tam olarak bu yöntemi tanımlar.
- C) Sentez: Sentez, farklı bilgilerden yola çıkarak yeni bir bilgi, yorum veya sonuç oluşturmaktır. Tarihçi, kaynakları tenkit ettikten sonra elde ettiği bilgileri bir araya getirerek olayın genel bir resmini çizer ve kendi yorumunu yapar. Ancak soruda bahsedilen eylem, sentezden önceki "karşılaştırma ve inceleme" aşamasıdır.
- D) Tarafsızlık: Tarafsızlık, bir tarihçinin olayları kişisel görüşlerinden, ön yargılarından ve duygularından arındırarak objektif bir şekilde değerlendirme ilkesidir. Bu, bir yöntemden ziyade tarihçinin sahip olması gereken bir tutumdur. Tarihçi, tenkit yöntemini uygulayarak tarafsız bir sonuca ulaşmaya çalışır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, tarihçinin farklı bakış açılarına sahip kaynakları (Osmanlı ve Bizans) karşılaştırarak incelemesi, o kaynakların güvenilirliğini, doğruluğunu ve taraflılığını değerlendirme çabasıdır. Bu da tarih bilimindeki tenkit yönteminin tanımıdır.
Cevap B seçeneğidir.
