Orta Asya'da kurulan ilk Türk devletlerinden biri olan ve Mete Han tarafından kurulduğu kabul edilen, aynı zamanda "onlu sistem" adı verilen askerî teşkilatı oluşturan devlet hangisidir?
A) Avarlar
B) Asya Hun İmparatorluğu
C) Hazar Kağanlığı
D) Kök Türkler
Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- Soruda bizden Orta Asya'da kurulan ilk Türk devletlerinden biri olan, Mete Han tarafından kurulduğu kabul edilen ve "onlu sistem" adı verilen askerî teşkilatı oluşturan devlet isteniyor. Bu üç önemli ipucunu dikkatle değerlendirmeliyiz.
- Bu özelliklerin tamamını taşıyan devlet, Asya Hun İmparatorluğu'dur.
- Mete Han (M.Ö. 209-174), Asya Hun İmparatorluğu'nun en parlak dönemini yaşatmış ve devleti büyük bir güç haline getirmiş efsanevi bir hükümdardır. Soruda belirtildiği gibi, onun tarafından kurulduğu kabul edilir.
- "Onlu Sistem" olarak bilinen askerî teşkilat, Mete Han'ın en büyük askerî dehalarından biridir. Bu sistem, ordunun 10, 100, 1000 gibi sayılarla bölümlere ayrılmasına dayanır ve Türk askerî tarihinde bir dönüm noktası olmuştur. Bu sistem sayesinde Hun ordusu daha düzenli ve etkili hale gelmiştir.
- Asya Hun İmparatorluğu, aynı zamanda Orta Asya'da kurulan ilk büyük Türk devletlerinden biri olma özelliğini taşır.
- Diğer seçenekleri inceleyelim:
- A) Avarlar: Orta Asya ve Avrupa'da etkili olmuş bir Türk kavmi ve devleti olsalar da, Mete Han ile veya "onlu sistemin" kurucusu olarak anılmazlar.
- C) Hazar Kağanlığı: Daha geç dönemlerde kurulmuş, Doğu Avrupa ve Kafkaslar'da etkili olmuş bir Türk devletidir. Mete Han ve "onlu sistemin" kuruluşuyla ilgisi yoktur.
- D) Kök Türkler: Asya Hun İmparatorluğu'ndan sonra kurulan ve Türk adını ilk kez devlet adı olarak kullanan önemli bir Türk devletidir. Ancak Mete Han tarafından kurulmamışlardır ve "onlu sistemi" onlar da kullanmış olsalar da, bu sistemin kurucusu değillerdir; bu sistemi Hunlardan miras almışlardır.
Bu bilgiler ışığında, Mete Han'ın kurucusu olduğu ve "onlu sistemi" oluşturan devletin Asya Hun İmparatorluğu olduğu açıktır.
Cevap B seçeneğidir.
