1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün kaldırılması anlam değişikliğine yol açar?
A) Yaşlı, adamın yanına yaklaştı.
B) Oku, da adam ol.
C) Çiçekleri, sulamayı unutma.
D) Bu, günlerde gelecek.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, virgülün cümledeki anlamı nasıl değiştirebileceğini veya değiştirmeyeceğini inceleyeceğiz. Virgül, bazen bir kelimenin türünü veya cümlenin öznesini değiştirerek anlamı tamamen farklı bir hale getirebilir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yaşlı, adamın yanına yaklaştı.
- Virgülle: Burada "Yaşlı" kelimesi bir isimdir ve cümlenin öznesidir. Anlamı: "Yaşlı olan kişi, adamın yanına yaklaştı." Yani yaklaşan kişi yaşlı biridir.
- Virgülsüz: "Yaşlı adamın yanına yaklaştı." Bu durumda "Yaşlı adamın" bir tamlama (yaşlı adama ait olan) oluşturur ve cümlenin öznesi gizli bir "o" olur. Anlamı: "(O) yaşlı adamın yanına yaklaştı." Yani, yaklaşan kişi yaşlı adam değil, başka biridir ve yaşlı adamın yanına yaklaşmıştır. Bu, cümlenin öznesini ve dolayısıyla anlamını tamamen değiştirir. Bu nedenle, virgülün kaldırılması anlam değişikliğine yol açar.
- B) Oku, da adam ol.
- Virgülle: Burada virgül, "oku" emrini vurgulamak ve cümleyi daha anlaşılır kılmak için kullanılmıştır. "Da" bağlacı ile ikinci bir yargı bağlanmıştır.
- Virgülsüz: "Okuda adam ol." Virgül kaldırıldığında da cümlenin temel anlamı değişmez. "Oku ve adam ol" veya "Okuyarak adam ol" anlamı korunur. Virgül sadece bir duraklama veya vurgu işlevi görür.
- C) Çiçekleri, sulamayı unutma.
- Virgülle: Burada virgül, nesneyi (çiçekleri) vurgulamak veya cümlede bir duraklama sağlamak amacıyla kullanılmıştır.
- Virgülsüz: "Çiçekleri sulamayı unutma." Virgül kaldırıldığında cümlenin anlamı değişmez. Her iki durumda da "çiçekleri sulama eylemini unutmama" kastedilir. Virgülün varlığı veya yokluğu anlamda temel bir farklılık yaratmaz.
- D) Bu, günlerde gelecek.
- Virgülle: "Bu" kelimesi burada işaret zamiridir ve cümlenin öznesidir. Anlamı: "Bu (şey/kişi), önümüzdeki günlerde gelecek."
- Virgülsüz: "Bu günlerde gelecek." Burada "bu günlerde" bir zaman zarfı öbeği oluşturur. Anlamı: "(O) bu günlerde (yakın zamanda) gelecek." Burada da cümlenin öznesi "bu" olmaktan çıkıp gizli bir "o" olur ve "bu" kelimesi zaman zarfının bir parçası haline gelir. Anlam değişir.
A ve D seçeneklerinde virgülün kaldırılması anlam değişikliğine yol açmaktadır. Ancak A seçeneğindeki değişiklik, "Yaşlı" kelimesinin bir isimden (özne) bir tamlamanın parçası olan sıfata dönüşmesi ve cümlenin öznesinin tamamen değişmesi açısından daha belirgin ve klasik bir anlam kayması örneğidir. Bu tür sorular genellikle bu tipteki anlam değişikliklerini hedefler.
Cevap A seçeneğidir.
