Bir deneyde sitokinez engellendiğinde aşağıdakilerden hangisi gözlenir?
A) İki ayrı hücre oluşur
B) Çok çekirdekli bir hücre oluşur
C) Hücre bölünmesi tamamen durur
D) DNA replikasyonu gerçekleşmez
Sevgili öğrenciler, bu soruyu doğru bir şekilde yanıtlamak için hücre bölünmesinin temel aşamalarını ve sitokinez kavramının ne anlama geldiğini çok iyi anlamamız gerekiyor.
- Hücre bölünmesi, bir ana hücreden yeni yavru hücrelerin oluştuğu hayati bir süreçtir. Bu süreç genellikle iki ana bölümden oluşur:
- 1. Karyokinez (Çekirdek Bölünmesi): Bu aşamada, hücrenin genetik materyali olan kromozomlar düzenli bir şekilde ayrılır ve iki (veya mayozda daha fazla) yeni çekirdek oluşur. Mitoz ve mayoz bölünme bu çekirdek bölünmesini ifade eder.
- 2. Sitokinez (Sitoplazma Bölünmesi): Karyokinez tamamlandıktan sonra gerçekleşen bu aşamada, hücrenin sitoplazması ve içerdiği organeller ikiye bölünür. Bu bölünme sonucunda, her biri kendi çekirdeğine ve sitoplazmasına sahip iki ayrı yavru hücre oluşur. Hayvan hücrelerinde hücre zarı içeri doğru boğumlanarak, bitki hücrelerinde ise hücre plağı (ara lamel) oluşturularak sitokinez gerçekleşir.
- Soru bize, bir deneyde sitokinezin engellendiği durumu soruyor. Bu ne anlama gelir? Bu, çekirdek bölünmesinin (karyokinezin) normal bir şekilde gerçekleştiği, yani kromozomların ayrılıp yeni çekirdeklerin oluştuğu, ancak sitoplazmanın bölünemediği anlamına gelir.
- Eğer çekirdek bölünmesi gerçekleşir ve hücre içinde iki veya daha fazla yeni çekirdek oluşursa, ancak sitoplazma bölünmezse, hücre zarı tek bir bütün olarak kalır. Bu durumda, tek bir hücre zarı içinde birden fazla çekirdek barındıran bir yapı ortaya çıkar. Bu yapıya çok çekirdekli hücre denir.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) İki ayrı hücre oluşur: Bu durum, sitokinezin normal bir şekilde gerçekleştiği zaman gözlenir. Sitokinez engellendiğinde, sitoplazma bölünmediği için iki ayrı hücre oluşmaz.
- B) Çok çekirdekli bir hücre oluşur: Yukarıda açıkladığımız gibi, çekirdek bölünmesi devam ederken sitoplazma bölünmesinin engellenmesi tam olarak bu sonuca yol açar. Tek bir hücre içinde birden fazla çekirdek bulunur.
- C) Hücre bölünmesi tamamen durur: Sitokinez engellendiğinde, çekirdek bölünmesi (karyokinez) hala gerçekleşebilir. Dolayısıyla, hücre bölünmesi tamamen durmuş sayılmaz, sadece son aşaması olan sitoplazma bölünmesi engellenmiş olur.
- D) DNA replikasyonu gerçekleşmez: DNA replikasyonu, hücre bölünmesinin başlangıcında, interfaz evresinin S fazında (sentez fazı) meydana gelir. Sitokinez ise hücre bölünmesinin en son aşamasıdır. Sitokinezin engellenmesi, DNA replikasyonunu doğrudan etkilemez; DNA replikasyonu zaten gerçekleşmiş olacaktır.
Bu bilgiler ışığında, sitokinez engellendiğinde çekirdek bölünmesi devam ettiği halde sitoplazma bölünemediği için çok çekirdekli bir hücrenin oluşacağı sonucuna varırız.
Cevap B seçeneğidir.
