Edebi sanatlar konu anlatımı Test 1

Güneş ağlarken bir yandan, bulutlar gözyaşlarını saklamaya çalışıyordu. Ağaçlar ise bu hüzünlü manzaraya sessizce şahitlik ediyor, yapraklarıyla hışırdıyordu.
Bu parçada aşağıdaki edebî sanatlardan hangisi yoktur?

A) Teşhis
B) İntak
C) Tecahül-i arif
D) Kişileştirme

Sevgili öğrenciler, bu soruda bir metinde hangi edebî sanatın bulunmadığını bulmamız isteniyor. Metni dikkatlice okuyup her bir seçeneği tek tek değerlendirelim.

• Metnin Analizi:
  • "Güneş ağlarken": Güneş, insana ait bir özellik olan ağlama eylemini gerçekleştiriyor.
  • "bulutlar gözyaşlarını saklamaya çalışıyordu": Bulutlar, insana ait olan gözyaşına sahip olma ve saklama eylemini yapıyor.
  • "Ağaçlar ise bu hüzünlü manzaraya sessizce şahitlik ediyor": Ağaçlar, insana ait olan şahitlik etme eylemini gerçekleştiriyor.
  • "yapraklarıyla hışırdıyordu": Bu, ağaçların doğal bir sesidir, ancak hüzünlü manzaraya şahitlik etme eylemiyle birlikte düşünüldüğünde, genel atmosferdeki kişileştirmeye katkıda bulunur.
• Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
  • A) Teşhis (Kişileştirme): Cansız varlıklara veya hayvanlara insan özelliklerinin verilmesi sanatıdır. Metinde güneşin ağlaması, bulutların gözyaşlarını saklaması ve ağaçların şahitlik etmesi açıkça teşhis (kişileştirme) örnekleridir. Dolayısıyla teşhis sanatı parçada vardır.
  • D) Kişileştirme: Teşhis ile eş anlamlıdır. Yukarıda açıklandığı gibi, metinde bolca kişileştirme örneği bulunmaktadır. Dolayısıyla kişileştirme sanatı parçada vardır.
  • B) İntak (Konuşturma): Kişileştirilen varlıkların insan gibi konuşturulması sanatıdır. Yani, cansız varlıkların veya hayvanların metinde söz söylemesi, konuşması gerekir. Metinde güneş, bulutlar veya ağaçlar herhangi bir söz söylememekte, konuşmamaktadır. Ağaçların "hışırdaması" bir ses çıkarmak olsa da, bu bir konuşma eylemi olarak kabul edilmez. Bu nedenle intak sanatı parçada açıkça bulunmamaktadır. Ancak, intak sanatı teşhis sanatının bir alt dalı olduğu için, metindeki yoğun kişileştirme atmosferi içinde "kişileştirme ailesine" ait bir sanattır.
  • C) Tecahül-i arif (Bilmezden Gelme): Bilinen bir şeyi bilmiyormuş gibi yapma sanatıdır. Genellikle bir şeyi vurgulamak veya şaşırtıcı bir etki yaratmak amacıyla kullanılır. Örneğin, "Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?" (Saçlarının ağardığını bildiği halde bilmezden gelme). Metinde anlatıcı veya herhangi bir varlık, bildiği bir şeyi bilmiyormuş gibi davranmamaktadır. Bu sanatın metinde hiçbir izi yoktur ve metindeki kişileştirme temasıyla da doğrudan bir ilişkisi bulunmamaktadır.
• Sonuç: Metinde teşhis ve kişileştirme sanatları açıkça bulunmaktadır. İntak sanatı, teşhisin bir alt türü olmasına rağmen metinde doğrudan bir konuşturma eylemi yoktur. Ancak tecahül-i arif sanatı, metnin içeriği ve anlatım tarzıyla tamamen alakasızdır ve hiçbir şekilde metinde yer almamaktadır. Bu nedenle, parçada kesinlikle bulunmayan edebî sanat tecahül-i arif'tir.

Cevap C seçeneğidir.